Kasım 2018 Gazze-İsrail Çatışmaları vs Afganistan Savaşı (2001-2021)

Hamas, IDF'nin başlangıç eylemine çok hızlı ve çok kanallı roket ateşiyle asimetrik karşılık vererek sabit siper değil, dağıtık fırlatma ağı doktrini uyguladı; bu esneklik IDF'nin imha hedefleme döngüsünü sürekli geriden kovalar hale getirdi. IDF ise değişen koşullara kara kuvveti yerine hava unsurunu ön plana çıkaran bir esneklikle yanıt verdi.

Koalisyon COIN doktrinini (karşı ayaklanma) geç ve yarım uygulamış; Taliban ise klasik gerilla, siyasi lobi ve diplomatik masa arasında esnek geçiş yaparak asimetrik adaptasyonda üstün performans sergilemiştir.

Hamas'ın eş zamanlı çok kanallı roket ateşi İsrail sivil altyapısında geniş çaplı psikolojik şok etkisi yarattı ve Demir Kubbe sistemine yüksek müdahale yükü bindirdi; IDF'nin F-16 hava saldırıları ise Hamas komuta-kontrol altyapısına karşı hassas ateş gücü uyguladı.

Koalisyonun B-52, AC-130 ve Hellfire İHA saldırıları taktik şok yaratmış; ancak Taliban'ın IED (el yapımı patlayıcı) savaşı ve intihar saldırıları stratejik şok üstünlüğünü tersine çevirmiştir.

Kasım ayının kısa gece koşulları IDF'nin gizli gece operasyonu planlamasına teorik avantaj sağlamalıydı; ancak kentsel dokunun labirent yapısı ve Hamas'ın arazi bilgisi bu coğrafi avantajı çöpe döktü. Gazze'nin dar ve yoğun nüfuslu yapısı IDF'nin ateş gücü üstünlüğünü siyasi ve operasyonel kısıt olarak işlev gördürdü.

Hindikuş dağları, Tora Bora mağara sistemleri ve sert kış şartları Taliban'ın doğal müttefiki olmuş; koalisyonun mekanize ve hava araçları bu coğrafyada etkinliğini yitirmiştir.

IDF'nin Han Yunis gizli operasyonu bizzat bir harp hilesi girişimiydi; ancak deşifre edilmesi tüm taktiksel sürprizi ortadan kaldırdı. Hamas'ın karşı-istihbarat başarısı, IDF'nin sürpriz avantajını tersine çevirmesini ve operasyonel inisiyatifi ele geçirmesini sağladı.

Taliban sahte teslim olmalar, sivil kıyafetli savaşçılar ve Pakistan güvenli bölgelerindeki saklı karargahlarla aldatma savaşında üstünlük sağlamış; koalisyon teknik istihbarata fazla güvenerek bu hileleri geç teşhis etmiştir.

IDF'nin Han Yunis'teki gizli operasyonunun baskın anında deşifre olması, 'kendini ve düşmanını bil' prensibinin IDF tarafından bu özel operasyonda karşılık bulamadığını göstermektedir. Hamas ise IDF operasyonel örüntüsünü yeterince analiz ederek karşı önlemleri zamanında devreye sokabildi.

Taliban yerel halkı, arazi ve koalisyon rutinlerini bilirken; koalisyon Afgan toplum yapısını, Peştun kabile kodlarını ve Taliban'ın gerçek kuvvet yapısını tam olarak kavrayamamıştır.

IDF, hava kuvvetleri üstünlüğüyle hızlı hedef tespiti ve vuruş döngüsü sağlayabilse de kara manevra unsurlarını sınırlı tuttu; Hamas ise tünel ağı üzerinden hızlı yer değiştirme kapasitesiyle iç hat avantajını kullanan bir iç hat manevra doktrini uyguladı.

Koalisyon stratejik hava nakil kabiliyetiyle hızlı intikal sağlamış; ancak Taliban'ın küçük hücreler halinde yüksek tempolu kaçış-saldırı manevraları iç hatlar avantajını asimetrik biçimde ters yüz etmiştir.

Hamas ve PIJ personelinin 'toprak savunması ve direniş' motivasyonu Clausewitz'in sürtüşme kavramı çerçevesinde güçlü bir kuvvet çarpanına dönüştü; IDF subaylarının kaybedilmesi ve başarısız operasyon ise İsrail birliklerinde geçici psikolojik çözülme etkisi yarattı.

Koalisyon askerlerinin zamanla aşınan moral ve amaç belirsizliği karşısında Taliban'ın dini-ideolojik motivasyonu ve 'yabancı işgalciyi kovma' anlatısı Clausewitz'in sürtüşme kavramını koalisyon aleyhine işletmiştir.

Oyalama/Geciktirme — Her iki taraf da sınırlı hedeflerle hareket etti; IDF operasyonun deşifresinin ardından siyasi baskıyı düşürmek amacıyla hava saldırılarıyla 'cevap verme zorunluluğu' algısı yönetirken Hamas yoğun roket ateşiyle uluslararası arabuluculuğu hızlandırmayı ve ateşkesi olabildiğince lehine şartlarla sağlamayı hedefledi.

Yıpratma Savaşı — Taliban zamanı silah olarak kullanarak süper gücün siyasi iradesini tüketmiştir.

Hamas, kısa süreli fakat yoğun roket ateşiyle IDF'yi müzakere masasına çekmeyi ve Mısır arabuluculuğunu devreye sokmayı başardı; bu, Sun Tzu'nun 'düşmanı savaşmadan yorma' prensibinin asimetrik çatışmaya uyarlanmış bir tezahürüdür. IDF ise başarısız operasyondan sonra diplomatik yolla çıkış aradı.

Taliban 2020 Doha Anlaşması sonrası Afgan Milli Ordusu komutanlarını rüşvet ve aşiret bağlarıyla çözerek Ağustos 2021'de Kabil'i fiilen savaşmadan teslim almıştır; bu saf bir Sun Tzu zaferidir.

IDF'nin siklet merkezini Hamas'ın silah depoları ve roket fırlatma mevzileri olarak tanımladığı ve hava saldırılarını bu noktalara yönelik kurguladığı görülmektedir; ancak gizli operasyonun gerçek hedefi olan üst düzey Hamas komutanlarına ulaşılamaması, Schwerpunkt'ın doğru tespit edilse de tatbikatta başarısız olduğunu ortaya koymaktadır. Hamas'ın sıklet merkezi ise IDF'nin kamuoyu ve diplomatik baskısı altında kırılmasını sağlayacak yoğun roket ateşiydi.

Koalisyon Schwerpunkt'ı askeri sahada Taliban liderliği olarak tanımlarken, Taliban'ın gerçek siklet merkezi Afgan halkının meşruiyet desteğiydi; bu hedefleme hatası stratejik yenilginin ana nedenidir.