Kürt-Türk Çatışması (PKK İsyanı) vs Suriye İç Savaşı'nın Lübnan'a Yansıması

PKK, dağ gerillasından kentsel isyana, siyasi partilerden sivil toplum yapılanmasına uzanan çok katmanlı bir doktrin esnekliği sergilemiştir; ancak her evrede Türkiye karşı-doktrin üretmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri ise 2000'li yıllardan itibaren COIN doktrinini İHA teknolojisiyle bütünleştirerek asimetrik çatışmada yeni bir standart belirlemiştir.

Hizbullah, 2006 savaşından çıkardığı derslerle doktrinini evrimleştirerek hem asimetrik gerilla hem de yarı-düzenli muharebe kapasitesini entegre etti; Suriye deneyimi bu dönüşümü hızlandırdı. Muhalif gruplar ise statik savunma pozisyonlarında kalmak zorunda kaldı ve değişen muharebe koşullarına uyum sağlayacak esnek bir komuta yapısından yoksundu.

1984-1990 döneminde PKK'nın ani ve koordineli saldırıları güvenlik güçlerinde şok etkisi yaratmıştır. Türkiye'nin sonraki dönemlerde geliştirdiği özel kuvvetler, komando birlikleri ve İHA atış sistemleri bu şok dengesini kalıcı olarak tersine çevirmiştir.

Hizbullah'ın Kornet tanksavar sistemleri, 120mm havanlar ve hassas ateş kapasitesi muhalif savunma hatlarını tahrip etmede belirleyici oldu. Arsal operasyonunda eşgüdümlü topçu ve piyade baskısı psikolojik çöküşü hızlandırdı ve muhalif komutanların müzakere masasına çekilmesini sağladı.

Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Irak'ın engebeli dağ coğrafyası, PKK için doğal bir savunma kalesi ve sığınak işlevi görmüştür. Ancak Türkiye'nin İHA destekli saldırılar ve hassas güdümlü mühimmatla bu coğrafi avantajı nötralize etmesi, arazi kuvvet çarpanını PKK aleyhine çevirmiştir.

Kalamun dağ silsilesi ve Lübnan-Suriye sınırındaki engebeli arazi, geleneksel kara kuvvetlerine karşı asimetrik savaş yürüten Hizbullah birliklerine önemli avantaj sağladı. Muhalif gruplar düz ve açık arazide konuşlanmak zorunda kaldığında Hizbullah'ın ateş üstünlüğüne karşı savunmasız kaldı.

PKK, kentsel isyan stratejisine geçişte (2015-2016 hendek olayları) Türk güvenlik güçlerini sürpriz kente çekmeyi hesaplamış; ancak bu taktik ağır kentsel operasyonlarla kısa sürede çökertilmiştir. Türkiye ise Öcalan operasyonunda Yunanistan ve Kenya koordinasyonunu başarıyla gizleyerek taktik aldatma üstünlüğü sağlamıştır.

Hizbullah, 2013 Kuseyr harekâtından edindiği kentsel muharebe deneyimini Arsal'a taşıdı ve rakibin savunma düzenini önceden haritalandırdı. Suriye istihbaratı ile paylaşılan teknik gözetleme verisi, muhalif komuta merkezlerinin yerlerinin tespitinde belirleyici rol oynadı.

Türkiye, Öcalan'ın 1999'daki yakalanmasında sergilediği operasyonel istihbarat üstünlüğüyle PKK komuta yapısının omurgasını kırmıştır. PKK ise yerel ağlar aracılığıyla taktik düzeyde istihbarat üretmiş; ancak devletin teknolojik istihbarat kapasitesi karşısında asimetriyi kendi lehine döndürememiştir.

Hizbullah, onlarca yıllık HUMINT ağını Suriye sınır bölgesinde konuşlandırdı; Arsal yakınlarındaki muhalif komuta merkezleri hedefli operasyonlarla etkisiz hale getirildi. Muhalif gruplar ise karşı tarafın güç projeksiyonunu zamanında tespit edip önlem almakta sistematik biçimde başarısız oldu.

Türk Kara Kuvvetleri başlangıç döneminde ağır konvansiyonel manevra anlayışından COIN harekâtına uyum sağlamakta güçlük çekmiştir. PKK ise iç hatlar avantajını kullanarak kuvvetlerini hızla bir bölgeden diğerine kaydırabilmiş; ancak devletin hava üstünlüğü bu manevra serbestisini kademeli olarak ortadan kaldırmıştır.

Hizbullah birlikleri, Lübnan-Suriye sınır hattı boyunca iç hatlar avantajını etkin biçimde kullanarak kuvvetlerini Kalamun'dan Arsal'a hızla intikal ettirebildi. Muhalif gruplar ise dış hatlarda sıkışarak koordineli manevra yapamadı ve birlikler arasındaki mesafe ve iletişim kopuklukları ölümcül zayıflık yarattı.

PKK militanlarının ideolojik bağlılık ve kimlik mücadelesi motivasyonu yüksek tutmasına karşın devlet kuvvetleri içindeki disiplin ve kurumsal kimlik uzun süre morali canlı tutmuştur. Clausewitz'in sürtüşme kavramı çerçevesinde şehit kayıpları her iki tarafta da dönemsel moral kırılmalarına yol açmış; ancak devlet kurumsal sürekliliğini koruyabilmiştir.

Hizbullah unsurları ideolojik bağlılık ve 2006 Lübnan Savaşı'nın birlik bilincini taşıyan yüksek motivasyonla muharebe etti; Clausewitz'in 'sürtüşme' faktörü Hizbullah lehine minimize edildi. Muhalif grupların morali ise ağır kayıplar, liderlik boşlukları ve dış destek belirsizliği karşısında 2014-2015 döneminde belirgin biçimde çöktü.

Yıpratma Savaşı — Çatışma, her iki tarafın da birbirini uzun vadeli kayıp ve tükenmişlikle çökertmeyi hedeflediği asimetrik bir yıpratma savaşı karakteri taşımaktadır; PKK meydan muharebesinden kaçınarak gerilla taktiğiyle devleti yıpratmayı, Türkiye ise kademeli baskıyla örgütün çözülmesini amaçlamıştır.

Yıpratma Savaşı — Hizbullah ve müttefik kuvvetler, muhalif unsurları toptan imha yerine sistematik kayıp ve ikmal kesintisiyle yıpratarak uzun vadede çökertmeyi hedefledi; Arsal operasyonu bu stratejinin doruk noktasını oluşturdu.

Türkiye, uzun dönemli siyasi süreçler ve zaman zaman ateşkes diplomatik kanallarıyla PKK'nın silahlı yapısını çözmeyi hedeflemiş; 2013-2015 Çözüm Süreci ve nihayetinde 2025 feshi bu çabanın meyvesidir. PKK ise siyasi baskı ve uluslararası kamuoyu oluşturma yoluyla Türkiye'yi müzakere masasına çekmeyi hesaplamış ancak stratejik dayatma gücünü yitirmiştir.

Hizbullah, Lübnan siyasi arenasında muhalif grupların toplumsal destek tabanını zayıflatmak için mezhepsel gerilimi araçsallaştırdı ve Sünni kesimin silahlı yapılara olan güvenini aşındırdı. Siyasi baskı, propaganda ve ekonomik yalnızlaştırma yoluyla rakip aktörlerin mobilizasyon kapasitesi muharebe başlamadan kısıtlandı.

Türkiye'nin siklet merkezi; PKK'nın Kandil'deki komuta-kontrol altyapısını ve lojistik ikmal hatlarını imha etmek üzerine kurulmuştur. PKK ise Türk kamuoyunun savaş yorgunluğunu ve uluslararası baskıyı stratejik siklet merkezi olarak belirlemiş; ancak bu hedefe ulaşmada yeterli ağırlık yaratamamıştır.

Hizbullah'ın doğru tespit ettiği siklet merkezi Arsal kentsel alanı ve Kalamun dağ koridoruydu; bu noktalar ele geçirilmeden muhalif gruplara Lübnan topraklarından operasyon yapma imkânı ortadan kalkmıyordu. Muhalif gruplar ise düşmanın gerçek güç merkezini — Hizbullah'ın Bekaa lojistik üslerini — asla hedef alamadı.