Suriye İç Savaşı vs Kürt-Türk Çatışması (PKK İsyanı)

Rejim başlangıçta konvansiyonel doktrine bağlı kaldı; Rus müdahalesiyle karma hava-kara harekâtına geçti. Muhalefet ise asimetrik, kentsel ve gerilla savaşını ana doktrin olarak benimsedi. 2024'teki son harekât, düzensiz kuvvetlerden düzenli ilerleme kapasitesine dönüşümün taktiksel başarısını gösterdi.

PKK, dağ gerillasından kentsel isyana, siyasi partilerden sivil toplum yapılanmasına uzanan çok katmanlı bir doktrin esnekliği sergilemiştir; ancak her evrede Türkiye karşı-doktrin üretmiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri ise 2000'li yıllardan itibaren COIN doktrinini İHA teknolojisiyle bütünleştirerek asimetrik çatışmada yeni bir standart belirlemiştir.

Rus hava kuvvetlerinin 2015 müdahalesi rejime belirleyici ateş üstünlüğü kazandırdı ve Suriye ordusu ile Rus uçaklarının koordineli ateş-manevra uygulaması muhalefeti 2016'da Halep'ten çekilmeye zorladı. Buna karşın 2024 harekâtında muhalefet zırhlı araç-piyade koordinasyonunu başarıyla uygulayarak şok etkisi yarattı.

1984-1990 döneminde PKK'nın ani ve koordineli saldırıları güvenlik güçlerinde şok etkisi yaratmıştır. Türkiye'nin sonraki dönemlerde geliştirdiği özel kuvvetler, komando birlikleri ve İHA atış sistemleri bu şok dengesini kalıcı olarak tersine çevirmiştir.

Kuzey Suriye'nin engebeli coğrafyası ve Fırat vadisi muhalefete savunma derinliği sağladı. Çöl kuşağı IŞİD açısından sığınak işlevi görürken rejim kıyı şeridi ve Alevi nüfusun yoğun olduğu dağlık Lazkiye bölgesini stratejik dayanak olarak kullandı.

Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Irak'ın engebeli dağ coğrafyası, PKK için doğal bir savunma kalesi ve sığınak işlevi görmüştür. Ancak Türkiye'nin İHA destekli saldırılar ve hassas güdümlü mühimmatla bu coğrafi avantajı nötralize etmesi, arazi kuvvet çarpanını PKK aleyhine çevirmiştir.

Rejim erken dönemde 'terörle mücadele' söylemi ile uluslararası destek sağlamaya çalıştı; muhalefet ise kentsel alanda sivil camia içine gömülerek hava saldırılarını zorlaştırdı. 2024 harekâtında HTŞ, birliklerini kışlık operasyon kılığında gizleyerek sürpriz hız kazandı.

PKK, kentsel isyan stratejisine geçişte (2015-2016 hendek olayları) Türk güvenlik güçlerini sürpriz kente çekmeyi hesaplamış; ancak bu taktik ağır kentsel operasyonlarla kısa sürede çökertilmiştir. Türkiye ise Öcalan operasyonunda Yunanistan ve Kenya koordinasyonunu başarıyla gizleyerek taktik aldatma üstünlüğü sağlamıştır.

Rejim Rus ve İran istihbarat ağlarına yaslanırken muhalefet mahalle bazlı insan istihbaratında belirgin üstünlük taşıdı. 2024 harekâtında HTŞ'nin Halep'i 48 saat içinde alması, rejimin stratejik düzeydeki istihbarat körlüğünü gözler önüne serdi.

Türkiye, Öcalan'ın 1999'daki yakalanmasında sergilediği operasyonel istihbarat üstünlüğüyle PKK komuta yapısının omurgasını kırmıştır. PKK ise yerel ağlar aracılığıyla taktik düzeyde istihbarat üretmiş; ancak devletin teknolojik istihbarat kapasitesi karşısında asimetriyi kendi lehine döndürememiştir.

Rejim iç hatlar avantajıyla büyük şehirler arası kuvvet intikal etti; ancak 2024'teki HTŞ saldırısında muhalefet dış hatlar üzerinden paralel eksenli hızlı ilerlemeyle rejim birliklerini çevirme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı. Rejimin manevra kapasitesi 2024'e gelindiğinde ağır biçimde aşınmıştı.

Türk Kara Kuvvetleri başlangıç döneminde ağır konvansiyonel manevra anlayışından COIN harekâtına uyum sağlamakta güçlük çekmiştir. PKK ise iç hatlar avantajını kullanarak kuvvetlerini hızla bir bölgeden diğerine kaydırabilmiş; ancak devletin hava üstünlüğü bu manevra serbestisini kademeli olarak ortadan kaldırmıştır.

Erken dönemde rejim profesyonel ordu ve mezhepsel bağlılık sayesinde moral üstünlüğünü korudu. Uzayan savaş, ekonomik çöküş ve reel maaş kayıpları sonucunda ordu disiplini dağıldı; 2024'te birçok tümen firar veya teslimiyetle çözüldü. Muhalefette ise haklılık inancı ve 2011 travmasının motivasyonu savaş boyunca canlı kaldı.

PKK militanlarının ideolojik bağlılık ve kimlik mücadelesi motivasyonu yüksek tutmasına karşın devlet kuvvetleri içindeki disiplin ve kurumsal kimlik uzun süre morali canlı tutmuştur. Clausewitz'in sürtüşme kavramı çerçevesinde şehit kayıpları her iki tarafta da dönemsel moral kırılmalarına yol açmış; ancak devlet kurumsal sürekliliğini koruyabilmiştir.

Yıpratma Savaşı — On üç yıl boyunca hiçbir taraf kesin imha gücüne ulaşamadı; çatışma rakibin insan kaynağını, ekonomisini ve siyasi iradesini tüketen kronik bir yıpratma savaşına dönüştü.

Yıpratma Savaşı — Çatışma, her iki tarafın da birbirini uzun vadeli kayıp ve tükenmişlikle çökertmeyi hedeflediği asimetrik bir yıpratma savaşı karakteri taşımaktadır; PKK meydan muharebesinden kaçınarak gerilla taktiğiyle devleti yıpratmayı, Türkiye ise kademeli baskıyla örgütün çözülmesini amaçlamıştır.

Muhalefet 2024 nihai harekâtında psikolojik savaşı etkin kullandı: ordu birliklerinin savaşmadan dağıldığı kentlerde kitlesel teslimiyet görüldü. Rejimin Şam'ı dahi savunmaksızın terk etmesi, Sun Tzu'nun 'savaşmadan kazanma' ilkesinin taktiksel boyutta tezahürüdür.

Türkiye, uzun dönemli siyasi süreçler ve zaman zaman ateşkes diplomatik kanallarıyla PKK'nın silahlı yapısını çözmeyi hedeflemiş; 2013-2015 Çözüm Süreci ve nihayetinde 2025 feshi bu çabanın meyvesidir. PKK ise siyasi baskı ve uluslararası kamuoyu oluşturma yoluyla Türkiye'yi müzakere masasına çekmeyi hesaplamış ancak stratejik dayatma gücünü yitirmiştir.

Rejimin sıklet merkezi Şam-Lazkiye ekseni ve Alevi nüfus desteğiydi; muhalefet bu ekseni Kuzey Suriye'den aşağı doğru kesmekle fiilen rejimin varoluşsal güvencesini çökertti. HTŞ Halep-Hama-Humus koridorunu süratle geçerek Şam'ı açık bıraktı.

Türkiye'nin siklet merkezi; PKK'nın Kandil'deki komuta-kontrol altyapısını ve lojistik ikmal hatlarını imha etmek üzerine kurulmuştur. PKK ise Türk kamuoyunun savaş yorgunluğunu ve uluslararası baskıyı stratejik siklet merkezi olarak belirlemiş; ancak bu hedefe ulaşmada yeterli ağırlık yaratamamıştır.