Suriye İç Savaşı'nın Lübnan'a Yansıması vs Kasım 2019 Gazze-İsrail Çatışmaları (Kara Kuşak Harekâtı)

Hizbullah, 2006 savaşından çıkardığı derslerle doktrinini evrimleştirerek hem asimetrik gerilla hem de yarı-düzenli muharebe kapasitesini entegre etti; Suriye deneyimi bu dönüşümü hızlandırdı. Muhalif gruplar ise statik savunma pozisyonlarında kalmak zorunda kaldı ve değişen muharebe koşullarına uyum sağlayacak esnek bir komuta yapısından yoksundu.

IDF, 48 saatlik kısa bir harekât penceresinde çok vektörlü hedefleme ve anlık ateşkes kararıyla yüksek doktriner esneklik sergiledi; PIJ ise sabit roket batarya konumlarına bağımlı ve komuta kaybına karşı adaptif mekanizmaları zayıf bir harekât doktriniyle mücadele etti.

Hizbullah'ın Kornet tanksavar sistemleri, 120mm havanlar ve hassas ateş kapasitesi muhalif savunma hatlarını tahrip etmede belirleyici oldu. Arsal operasyonunda eşgüdümlü topçu ve piyade baskısı psikolojik çöküşü hızlandırdı ve muhalif komutanların müzakere masasına çekilmesini sağladı.

IDF'in şafak vakti gerçekleştirilen hedef imhasındaki ani şok etkisi PIJ'nin karar alma mekanizmasını geçici olarak felç etti; PIJ'nin kitlesel roket salvoları ise Demir Kubbe önleme duvarına çarptığından beklenen şok psikolojisini üretemedi.

Kalamun dağ silsilesi ve Lübnan-Suriye sınırındaki engebeli arazi, geleneksel kara kuvvetlerine karşı asimetrik savaş yürüten Hizbullah birliklerine önemli avantaj sağladı. Muhalif gruplar düz ve açık arazide konuşlanmak zorunda kaldığında Hizbullah'ın ateş üstünlüğüne karşı savunmasız kaldı.

Kasım ayının açık Akdeniz havası, IDF'in insansız hava araçları ve uçak filosuna görsel ve sensör tabanlı gözetleme için elverişli koşullar sunarken Gazze Şeridi'nin dar ve yoğun nüfuslu kentsel coğrafyası her iki tarafı da manevra kısıtıyla bağladı; PIJ bu coğrafi kısıtı yerleşim içi fırlatıcı konumlandırmaya dönüştürmeye çalıştı.

Hizbullah, 2013 Kuseyr harekâtından edindiği kentsel muharebe deneyimini Arsal'a taşıdı ve rakibin savunma düzenini önceden haritalandırdı. Suriye istihbaratı ile paylaşılan teknik gözetleme verisi, muhalif komuta merkezlerinin yerlerinin tespitinde belirleyici rol oynadı.

İsrail'in aynı gün Şam'da PIJ komutanı Akram al-Ajouri'ye yönelik eş zamanlı saldırı girişimi, PIJ komuta yapısının farklı coğrafi cephelerde aynı anda çöküşe sürüklenmesini hedefleyen çift eksenli bir aldatma-imha senaryosunu işaret etmektedir; bu eş zamanlılık PIJ'nin kriz yönetim kapasitesini bölmüştür.

Hizbullah, onlarca yıllık HUMINT ağını Suriye sınır bölgesinde konuşlandırdı; Arsal yakınlarındaki muhalif komuta merkezleri hedefli operasyonlarla etkisiz hale getirildi. Muhalif gruplar ise karşı tarafın güç projeksiyonunu zamanında tespit edip önlem almakta sistematik biçimde başarısız oldu.

IDF'in Baha Abu al-Ata'nın anlık konumuna dair isabetli ve güncel istihbarata sahip olması, operasyonun fitilini yaktı; PIJ ise saldırının zamanlamasını ve hedefleme kurgusunu okuyamayarak komuta yapısını koruyacak önlem alamadı.

Hizbullah birlikleri, Lübnan-Suriye sınır hattı boyunca iç hatlar avantajını etkin biçimde kullanarak kuvvetlerini Kalamun'dan Arsal'a hızla intikal ettirebildi. Muhalif gruplar ise dış hatlarda sıkışarak koordineli manevra yapamadı ve birlikler arasındaki mesafe ve iletişim kopuklukları ölümcül zayıflık yarattı.

IDF, hava platformları ile Gazze çevresindeki karasal ateş destek unsurlarını eş zamanlı kullanarak iç hatlar avantajını sürdürdü; PIJ ise Gazze'nin kuşatılmış coğrafyasında dış hat baskısıyla mevzi değiştirme kabiliyetini sergileyemedi.

Hizbullah unsurları ideolojik bağlılık ve 2006 Lübnan Savaşı'nın birlik bilincini taşıyan yüksek motivasyonla muharebe etti; Clausewitz'in 'sürtüşme' faktörü Hizbullah lehine minimize edildi. Muhalif grupların morali ise ağır kayıplar, liderlik boşlukları ve dış destek belirsizliği karşısında 2014-2015 döneminde belirgin biçimde çöktü.

PIJ, Tel Aviv'e roket ateşleyerek psikolojik etki ve direniş narratifi oluşturmaya çalıştı; ancak Demir Kubbe'nin yüksek önleme oranı bu psikolojik şokun sivil etkisini büyük ölçüde törpülerken IDF personelinin morali üst komutanın belirgin taktiksel üstünlüğünden güç aldı.

Yıpratma Savaşı — Hizbullah ve müttefik kuvvetler, muhalif unsurları toptan imha yerine sistematik kayıp ve ikmal kesintisiyle yıpratarak uzun vadede çökertmeyi hedefledi; Arsal operasyonu bu stratejinin doruk noktasını oluşturdu.

Oyalama/Geciktirme — İsrail, bu operasyonu PIJ'nin tırmanma kapasitesini kırmak ve deteransı yenilemek için tasarladı; uzun vadeli bir toprak kontrolü veya imha hedefi gütmeksizin sınırlı ve hızlı kapatılacak bir baskı penceresi açarak ateşkese zemin hazırladı.

Hizbullah, Lübnan siyasi arenasında muhalif grupların toplumsal destek tabanını zayıflatmak için mezhepsel gerilimi araçsallaştırdı ve Sünni kesimin silahlı yapılara olan güvenini aşındırdı. Siyasi baskı, propaganda ve ekonomik yalnızlaştırma yoluyla rakip aktörlerin mobilizasyon kapasitesi muharebe başlamadan kısıtlandı.

İsrail, harekât öncesinde Mısır kanalları aracılığıyla Hamas'ın çatışmadan uzak durmasını fiilen sağlayarak PIJ'yi stratejik açıdan izole etti; bu diplomatik-istihbarat manipülasyonu, savaşın kapsamını kısıtlamada ateşkesten daha etkili oldu.

Hizbullah'ın doğru tespit ettiği siklet merkezi Arsal kentsel alanı ve Kalamun dağ koridoruydu; bu noktalar ele geçirilmeden muhalif gruplara Lübnan topraklarından operasyon yapma imkânı ortadan kalkmıyordu. Muhalif gruplar ise düşmanın gerçek güç merkezini — Hizbullah'ın Bekaa lojistik üslerini — asla hedef alamadı.

IDF, PIJ'nin saha komuta yapısını ve silah altyapısını sıklet merkezi olarak doğru tespit ederek ağır silah depolarına ve komuta karargahlarına öncelikli vuruş sırası verdi; PIJ ise İsrail'in kentsel çeperini roket yağmuruna tutmayı kendi Schwerpunkt'u olarak belirledi ancak Demir Kubbe bu seçimi stratejik açıdan kısırlaştırdı.