1965 Hindistan-Pakistan Savaşı vs 1971 Hindistan-Pakistan Savaşı

Hindistan, Keşmir'deki savunma konseptinden hızla taarruza geçerek esneklik göstermiştir. Pakistan ise değişen koşullara uyum sağlamakta zorlanmış, özellikle Chhamb'dan sonra inisiyatifi kaybetmiştir. Hint komutanların inisiyatif kullanma yeteneği, Dograi'de olduğu gibi sonuç almıştır.

Hindistan, Doğu Pakistan'da geleneksel zırhlı taarruz ile gayrinizami Mukti Bahini operasyonlarını esnek biçimde birleştirdi. Pakistan ise statik savunmaya dayalı esnek olmayan bir doktrin uygulayarak değişen muharebe koşullarına uyum sağlayamadı.

Pakistan'ın Chhamb'daki yoğun topçu bombardımanı ve zırhlı taarruzu başlangıçta şok etkisi yaratmış, ancak Hint hava kuvvetlerinin karşı taarruzu bu etkiyi kırmıştır. Lahor cephesinde Hint topçusu ve zırhlısı, Pakistan savunmasını sarsmış, ancak kanal hattı aşılamamıştır.

Hindistan Hava Kuvvetleri, Pakistan havaalanlarına yönelik bombardımanlarla hava üstünlüğü sağladı; Doğu Pakistan'da ise Pakistan birliklerine yönelik yoğun topçu ateşi ve zırhlı birlik taarruzları eşzamanlı uygulanarak şok etkisiyle hızlı çöküş tetiklendi.

Eylül ayındaki muson yağmurları, zırhlı birliklerin hareket kabiliyetini kısıtlamış ve hava desteğini aksatmıştır. Keşmir'in dağlık arazisi savunmaya avantaj sağlarken, Pencap ovaları zırhlı manevralar için uygun olmuş, ancak kanallar doğal engel teşkil etmiştir.

Aralık ayında kuru zemin Hindistan'ın zırhlı birliklerine hızlı ilerleme imkanı tanıdı; muson sonrası nehirlerin geçilebilir olması taarruzu kolaylaştırdı. Himalaya geçitlerinin kapanması Çin müdahalesini önledi. Doğu Pakistan'ın düşük volatilitesi ve nehir ağı Hindistan lehine kullanıldı.

Pakistan'ın Cebelitarık Harekâtı'ndaki sivil kıyafetli sızmacıları bir harp hilesi olsa da başarısız olmuştur. Hindistan, uluslararası sınırı geçerek Pakistan'ı şaşırtmış ve diplomatik alanda saldırganlığı önleme söylemini kullanarak stratejik aldatma uygulamıştır.

Hindistan, Batı Cephesinde oyalama taarruzlarıyla Pakistan'ın dikkatini dağıtırken asıl darbeyi Doğu'ya indirdi. Pakistan'ın Chengiz Khan hava saldırısı stratejik sürpriz yaratmaya çalışsa da başarısız oldu ve Hindistan'ın gerçek niyetini gizleyemedi.

Hindistan'ın yerel halktan aldığı istihbarat, Cebelitarık Harekâtı'nın deşifre edilmesini sağlarken, Pakistan'ın Hint ordu konuşlanması hakkındaki bilgileri yetersiz kaldı. Özellikle Lahor cephesindeki Hint yığınağı, Pakistan komuta heyeti için sürpriz olmuştur.

Hindistan, RAW aracılığıyla Pakistan'ın zayıflıklarını doğru tespit etti ve Mukti Bahini'ye eğitim/istihbarat desteği vererek kendini bilme avantajı kazandı. Pakistan ise Hindistan'ın müdahale kararlılığını küçümseyerek ve Doğu Pakistan'daki isyanı hafife alarak 'düşmanı tanıma' prensibinde başarısız oldu.

Hindistan, Chhamb'daki krize hızlı tepki vererek Lahor'a yönelmiş ve Pakistan'ı kuvvet kaydırmaya zorlamıştır. Pakistan ise iç hatlarını kullanarak birliklerini hızla yeniden konuşlandırabilmiş, ancak stratejik inisiyatifi yitirdiği için bu avantajını zafiyete dönüştürememiştir.

Hindistan, Doğu Pakistan'da birden fazla eksende hızlı zırhlı taarruz ve helikopterle sevkiyat yaparak Pakistan kuvvetlerini imha etti. Batı Cephesinde ise oyalama taarruzlarıyla Pakistan'ın ihtiyatlarını bağladı. Napolyonvari 'merkezden yarmak ve düşmanı parçalamak' stratejisi başarıyla uyguladı.

Hint askerlerinin ülke bütünlüğünü savunma motivasyonu ve 1962 Çin yenilgisinin intikamını alma arzusu yüksek moral sağlamıştır. Pakistan birlikleri ise başlangıçta Keşmir'i kurtarma idealiyle motive olsa da başarısız operasyonlar ve Hint direnci moral çöküntüsüne yol açmıştır.

Pakistan ordusunda, özellikle Doğu Pakistan'daki birliklerde, ana karadan kopuk olmanın yarattığı yıpratıcı sürtüşme morali çökertti. Buna karşılık Hindistan ve Mukti Bahini'nin 'haklılık inancı' ve özgürlük motivasyonu yüksek moral sağladı ve Clausewitz'in ifadesiyle 'psikolojik sürtüşme' Pakistan aleyhine çalıştı.

Yıpratma Savaşı

İmha Muharebesi

Hindistan, diplomatik kanalları kullanarak Pakistan'ı saldırgan taraf olarak uluslararası topluma göstermeyi başarmış ve ateşkes için uygun koşulları oluşturmuştur. Pakistan ise sızma operasyonuyla Keşmir'de bir isyan başlatmayı ummuş, ancak halk desteği alamadığı için savaşmadan kazanma stratejisi çökmüştür.

Hindistan, savaş öncesi diplomatik girişimler ve sınırda mülteci krizini uluslararası arenada etkili şekilde kullanarak Pakistan'ı yalnızlaştırdı. Pakistan'ın iç karışıklıkları ve Bangladeş bağımsızlık hareketine verilen destekle, çatışma kaçınılmaz hale gelmeden stratejik üstünlük sağlandı.

Pakistan'ın asıl çabası Keşmir'de ayaklanma başlatmaktı, ancak bu başarısız olunca sıklet merkezi Chhamb'a kaydı. Hindistan ise Pakistan'ın ağırlık merkezinin zırhlı birlikleri ve hava kuvvetleri olduğunu doğru tespit ederek buna göre karşılık vermiştir.

Hindistan, asıl sıklet merkezini Doğu Pakistan'a yönlendirerek Pakistan'ın en zayıf noktasını hedef aldı. Pakistan ise Batı Cephesinde sıklet merkezi oluşturamadı ve Doğu Pakistan'daki kuvvetlerini savunma için yoğunlaştıramadı.