Golubac Kuşatması ve Muharebesi (1428) vs 1422 İstanbul Kuşatması

Osmanlı, statik savunma yerine mobil akıncı taktikleriyle hareket ederek Macar ordusunun düzensiz çekilmesine anında uyum sağladı; Macarlar ise kuşatma sürerken esnek bir plana geçemedi ve tekdüze stratejiye saplanıp kaldı.

Osmanlı ordusu, kuşatma sırasında lağım, topçu ve genel saldırı gibi farklı taktikleri denedi ancak surlar karşısında doktrinel bir esneklik gösteremedi. Bizans ise statik savunmayı aktif karşı saldırılar ve diplomatik manevralarla birleştirerek asimetrik bir esneklik sergiledi.

Macar topçusu, surlarda gedik açamadığı için şok etkisi yaratamadı; buna karşın Osmanlı akıncıları, çekilen Macar ordusuna ani bir baskınla panik ve düzensizliğe yol açarak kesin sonucu elde etti.

Osmanlı'nın hafif topları, surlarda kısmi hasar oluştursa da, kesin sonuç getirecek bir şok etkisi yaratamadı. Bizans ise Grejuva ateşi ile düşman kuşatma kulelerini ve lağım çalışmalarını etkisiz hale getirerek psikolojik üstünlük sağladı.

Tuna Nehri, Macarlar için hem bir ikmal hattı hem de bir engel teşkil etti; ilkbahar taşkınları ve dar geçitler Osmanlı'ya savunma avantajı sağlarken, Macar ordusunun nehir geçişi sırasında doğal şartlar onları tuzağa düşürdü.

Yaz mevsimi, kuşatma için uygun bir dönemdi ancak Theodosius Surları'nın coğrafi konumu, denizden ve karadan yapılan saldırıları neredeyse imkansız kılıyordu. Bizans, bu kadim savunma yapısını doğal bir müttefik olarak kullanırken, Osmanlı ordusu araziyi tam anlamıyla avantaja çeviremedi.

Osmanlı'nın, ateşkes anlaşmasını bozarak (veya anlaşmazlık sonucu) ansızın saldırıya geçmesi, Macar ordusunda baskın etkisi yarattı; ayrıca Macarlar, düşman kuvvetlerinin büyüklüğünü abartarak paniğe kapıldı.

Bizans, en büyük harp hilesini diplomatik alanda gerçekleştirdi: Mustafa Çelebi'yi destekleyerek Osmanlı'yı iki cepheli bir savaşa zorladı. Osmanlı tarafı ise aldatma veya baskın konusunda yetersiz kaldı; kuşatma standart bir abluka şeklinde sürdü.

Osmanlı, Sırbistan'daki siyasi gelişmeleri yakından takip ederek Stefan Lazarević'in ölümünden sonra kaleyi ele geçirdi; Macar tarafı ise düşmanın gücünü hafife alarak hazırlıksız yakalandı.

Bizans diplomasisi, Osmanlı sarayındaki veraset krizini önceden sezmiş ve Mustafa Çelebi'yi kullanarak Osmanlı'yı iç tehdit ile meşgul etmeyi başarmıştır. Bu, 'kendini ve düşmanını bil' öğretisinin mükemmel bir örneğidir.

Osmanlı, Vidin'den hareketle iç hat manevrasını başarıyla uygulayarak yardım kuvvetini hızla sevk etti; Macarlar ise ağır kuşatma topları nedeniyle hareket kabiliyetini kaybetti ve çekilme esnasında sıkıştı.

Osmanlı ordusu, kuşatmayı hızlı bir şekilde başlattı ancak surları aşmak için gereken manevra kabiliyetinden yoksundu. İç hatlar avantajı Bizans'taydı; savunma kuvvetleri kısa mesafelerde hızla kaydırılabiliyordu. Osmanlı'nın esas manevrası, isyan nedeniyle kuşatmayı kaldırıp hızla Anadolu'ya yönelmesi oldu.

Macar ordusunda, Niğbolu (1396) yenilgisinin yarattığı psikolojik çekingenlik ve Kral Sigismund'un ihtiyatlı komutası morali düşürdü; Osmanlı'da ise 'gaza' ideolojisi ve önceki başarılar yüksek moral sağladı.

Bizans halkı ve garnizonu, şehrin kutsallığına ve surların aşılmazlığına olan inançla yüksek bir morale sahipti. Osmanlı askerleri arasında ise padişahın gençliği ve isyan söylentileri belirsizlik yaratıyordu. Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramı burada belirgindir: Osmanlı'nın fiziksel üstünlüğü, psikolojik faktörlerle dengelendi.

Kuşatma/Meydan Okuma — Macar ordusu, stratejik bir kaleyi ele geçirmek için kuşatma gerçekleştirdi ancak bu girişim, Osmanlı karşı taarruzuyla imha muharebesine dönüştü ve sonuçta Macar kuvvetleri için yıkıcı oldu.

Kuşatma/Meydan Okuma — Bu muharebe, stratejik bir mevzi olan İstanbul'un ele geçirilmesine yönelik klasik bir kuşatma harekâtıdır. İmha veya yıpratma amacından ziyade, şehrin teslim alınması hedeflenmiştir.

Osmanlı, kaleyi savaşmadan teslim alarak başlangıçta üstünlük sağladı ve Macar Kralı'nı zor durumda bıraktı; ayrıca Sırp despotu üzerindeki diplomatik baskı, müttefik saflarını zayıflattı.

Bizans, doğrudan askeri zafer kazanmasa da, Osmanlı taht kavgasını körükleyerek düşmanı savaşmadan geri çekilmeye zorladı. Mustafa Çelebi'nin desteklenmesi, Sun Tzu'nun 'düşmanı böl, müttefiklerini boz' prensibinin klasik bir uygulamasıdır.

Macarlar, asıl kuvveti kalenin karadan kuşatmasına yoğunlaştırırken Osmanlı yardım kuvvetinin gelme olasılığını hesaba katmadı; Osmanlı ise siklet merkezini doğru belirleyerek Vidin kuvvetini düşmanın en zayıf noktası olan geri çekilme anına yönlendirdi.

Osmanlı Komuta Heyeti, sıklet merkezini doğru belirleyerek ana kuvvetlerini kara surlarına yönlendirdi. Ancak Bizans, savunmanın ağırlık merkezini başarıyla koruyarak düşmanın kritik noktayı aşmasını engelledi. Schwerpunkt mücadelesi sur diplerinde kilitlendi.