Güller Savaşı vs Güller Savaşı - York İsyanı (1455-1460)

Yorkist komuta heyeti, IV. Edward'ın önderliğinde duruma göre savunmadan taarruza geçme, hava şartlarını lehlerine kullanma ve siyasi ittifakları anında savaş planına dahil etme esnekliğini göstermiştir. Lancaster tarafı ise çoğunlukla statik feodal düzene güvenmiş, değişen koşullara yavaş tepki vermiştir.

York Hanedanı statik kale savunması yerine sahaya çıkma hatasıyla esnekliğini kaybetti; Lancaster ise dinamik pusu doktrinini başarıyla uyguladı, ancak sonrasında zaferi siyasi kazanıma dönüştürmede esneklik gösteremedi.

Yorkistlerin Towton'da toplu okçu salvoları ve süvari hücumlarını ardışık kullanması, düşman saflarında psikolojik çöküşe neden olmuştur. Lancaster ordusu, Bosworth'ta III. Richard'ın son süvari hücumunu etkisiz hale getiren Tudor mızraklı piyadeleri karşısında şok yaşamıştır.

Topçu henüz belirleyici değildi; uzun yay ve ağır piyade hücumları belirleyici şok unsurlarıydı, Northampton'da Warwick'in topçu mevzilerine yağmurla bozulan baruta rağmen başarılı saldırısı dikkat çekicidir.

Towton Muharebesi'ndeki şiddetli kar fırtınası ve rüzgar, Yorkist okçuların menzilini artırırken Lancaster okçularını kör etmiştir. Ayrıca İngiltere'nin kuzeyindeki dağlık bölgeler Lancaster'a başlangıçta avantaj sağlamış, ancak Yorkistler güneyin zengin tarım arazilerini ve Londra'yı kontrol ederek stratejik derinlik kazanmıştır.

Aralık 1460 kış koşulları York kuvvetlerinin ikmalini zorlaştırmış, Wakefield'deki açık arazi pusuya elverişli zemin sunarak Lancaster süvarisine manevra avantajı sağlamıştır.

Warwick Kontu, Clarence Dükünü saf değiştirtmek ve Fransa ile Burgonya arasındaki rekabeti kullanmak gibi karmaşık siyasi aldatmacalarla Lancaster tarafını sürekli istikrarsızlaştırmıştır. Bosworth Field'da Lord Stanley'in savaş alanında taraf değiştirmesi, harp hilesinin en kritik örneğidir.

Wakefield'de Lancaster, küçük bir kuvvet göstererek York'u Sandal Castle'dan çıkmaya kışkırtan klasik bir aldatma operasyonu uygulamış ve bu harp hilesi kampanyanın kaderini belirlemiştir.

Warwick Kontu'nun 'Kral Yapıcı' olarak bilinen siyasi dehası ve geniş casus ağı sayesinde Yorkistler, Lancaster kuvvetlerinin hareketlerini önceden öğrenmiştir. Lancaster tarafı ise Yorkistlerin iç bölünmelerinden (özellikle Clarence'ın saf değiştirmesinden) habersiz kalmıştır.

Sun Tzu'nun 'kendini ve düşmanını bil' prensibi Wakefield'de tersine işlemiş; York Dükü düşman kuvvetlerinin gerçek büyüklüğünü ve niyetini doğru tahmin edememiş, kendi kabiliyetlerini abartmıştır.

Yorkistler, özellikle IV. Edward, birkaç gün içinde yüzlerce kilometrelik yürüyüşlerle düşmanı şaşırtan süratli manevralar (ör. Mortimer's Cross'tan Londra'ya intikal) yaparken; Lancaster tarafı ağır feodal birlikleriyle bu hıza ayak uyduramamıştır. Warwick'in Calais'den İngiltere'ye çıkarma yapması da iç hatların etkili kullanımına örnektir.

Warwick'in Calais'ten Kent'e hızlı çıkarması iç hatlar avantajı yarattı; ancak Lancaster Yorkshire'da daha hızlı kuvvet toplama kabiliyeti gösterdi ve York'u Sandal Castle'da kuşatmayı başardı.

IV. Edward'ın gençliği, yakışıklılığı ve zaferlerle büyüyen karizması, Yorkist birliklerin moralini sürekli yüksek tutmuştur. Buna karşın VI. Henry'nin dindar ama pasif kişiliği, Lancaster ordusunda güvensizlik yaratmıştır. Clausewitzci sürtüşme, Lancaster tarafında komuta kademesindeki sürekli anlaşmazlıklarla kendini göstermiştir.

Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramı Lancaster için kraliyet meşruiyeti, York için hanedan iddiası şeklinde moral kaynağıydı; Wakefield'de York'un saldırgan ataklığı kibrî bir hataya dönüştü ve birlik moralini kırdı.

İmha Muharebesi — çatışmanın genel karakteri, rakip hanedanın erkek varislerini yok etmeye ve meşruiyetini tamamen kırmaya yönelik bir dizi meydan muharebesi ve siyasi darbedir. Özellikle Tewkesbury ve Bosworth Field, imha amacı güden taktik uygulamalara sahne olmuştur.

İmha Muharebesi — Wakefield, York liderliğini fiziksel olarak ortadan kaldırmayı hedefleyen ve başaran klasik bir imha muharebesidir.

Yorkistler, Londra halkının desteğini kazanarak ve parlamento onayıyla IV. Edward'ı kral ilan ederek, Lancaster tarafının meşruiyetini baltalamıştır. Ayrıca Warwick'in Fransa ve Burgonya gibi dış güçlerle ittifakları, Lancaster tarafını diplomatik yalnızlığa itmiştir.

York Hanedanı 1460 Akkord Yasası ile Henry'nin tahtını koruyup veraseti devralarak savaşmadan siyasi kazanım sağlamıştır; ancak Margaret bu anlaşmayı tanımayarak diplomatik zaferi muharebe alanında bozmuştur.

Yorkistler, sıklet merkezini Lancaster'ın meşruiyet kaynağı olan VI. Henry ve oğlunun fiziksel olarak ele geçirilmesi veya öldürülmesi üzerine kurmuş, bu stratejiyle muharebeleri belirleyici hamlelere yönlendirmiştir. Lancaster tarafı ise York Dükü Richard'ı Wakefield'ta öldürerek aynı stratejiyi geçici bir başarıyla uygulamış, ancak oğul Edward'ın hızla kontrolü ele almasını engelleyememiştir.

York Hanedanı'nın Schwerpunkt'ı kraliyet ailesinin kontrolü iken, Lancaster'ın siklet merkezi Margaret of Anjou'nun siyasi-askeri iradesiydi; Wakefield'de York, düşmanın asıl Schwerpunkt'ını yanlış okudu.