Musul Muharebesi (2016-2017) vs Mari'nin IŞİD Tarafından İşgali ve Tahribi

Irak Ordusu, başlangıçtaki doğrusal ilerleme planından saparak, taktik değişikliğine gitti; özel kuvvetleri şehir içi çatışmaya soktu ve hava-topçu desteğini artırdı. IŞİD ise mevzi savaşından mobil savunmaya geçerek esneklik gösterdi, ancak lojistik çöküş adaptasyonu anlamsız kıldı.

IŞİD, asimetrik tehditlere karşı son derece uyarlanabilir bir doktrin sergilemiş; Suriye ordusu ise geleneksel savunma reflekslerinden kopamamıştır.

Koalisyonun hassas güdümlü bombaları, termobarik silahlar ve ağır topçu ateşi, IŞİD savunmasında şok etkisi yaratarak direniş noktalarını imha etti. IŞİD'in intihar araçları ise belirli anlarda taktiksel şok etkisi yaratsa da, genel ateş üstünlüğünü dengeleyemedi.

IŞİD'in ani ve şiddetli baskınları, ağır silah kullanımı ve kafa kesme videoları gibi psikolojik harp unsurları, savunan birlikler üzerinde şok etkisi yaratarak direnci kırmıştır.

Operasyonun Ekim 2016'da başlaması, kış aylarına denk gelmemesi için bilinçli bir takvim seçimiydi. Ancak Musul'un dar ve yıkık yapısı, toz ve dumanla birleşerek hava desteğini zaman zaman sınırladı. IŞİD, petrol hendekleri yakarak yapay sis perdesi oluşturdu, fakat bu hava saldırılarını tamamen engelleyemedi.

Mari'nin çöl iklimi ve açık arazi yapısı, savunma için doğal engeller sunmamaktadır. IŞİD, gece operasyonları ve kum fırtınalarından faydalanarak gizlenme ve hareket kabiliyeti kazanmıştır. Fırat Nehri, takviye yolları üzerinde engel oluşturmuştur.

Irak Kuvvetleri, Peşmerge'nin kuzeyden bağlayıcı taarruzlarıyla IŞİD'in dikkatini dağıtırken, asıl vurucu darbeyi doğudan özel kuvvetlerle indirdi. IŞİD ise sivil kılığına girme, tuzaklama ve dezenformasyon gibi klasik asimetrik harp hilelerini kullandı.

IŞİD'in konvansiyonel olmayan savaş yöntemleri, dezenformasyon ve tuzaklı araçlar kullanması, Suriye ordusunun beklentilerini boşa çıkarmıştır.

Irak ve Koalisyon güçleri, IŞİD'in mevzi, sayı ve liderlik yapısı hakkında detaylı istihbarata sahipti; bu sayede taarruz planları gerçek zamanlı olarak güncellenebildi. IŞİD ise düşman harekat planları hakkında sınırlı bilgiye sahipti ve büyük ölçüde reaktif savunma yaptı.

IŞİD, yerleşik ajanları ve keşif unsurları sayesinde Mari'deki Suriye güçlerinin mevcudiyetini ve direnç kapasitesini tam olarak bilmiş; buna karşılık Suriye istihbaratı, IŞİD'in niyeti ve zamanlaması konusunda kör kalmıştır.

Irak kuvvetleri, kuşatma icra ederken dış hatlarda hızlı ilerledi; ancak şehir içi manevra kabiliyeti düşük olduğu için iç hat avantajı IŞİD'e geçti. IŞİD, tünel ağları sayesinde birliklerini cepheler arasında kaydırabildi ve bu sayede direniş süresini uzattı.

IŞİD, motorize birlikler ve hafif araçlarla hızlı ilerleme kaydederek iç hatlar avantajıyla zayıf noktalara yoğunlaşmıştır. Suriye kuvvetleri ise koordinasyonsuz ve yavaş reaksiyon göstermiştir.

Irak ordusu ve müttefikleri, halifeliğin başkentini kurtarma motivasyonuyla yüksek bir başlangıç moraline sahipti, ancak uzayan muharebe ve ağır zayiatlar morali olumsuz etkiledi. IŞİD savaşçıları ise kuşatılmış ve çaresiz bir fanatizmle savaştı; firar edenlerin infaz edilmesiyle morallerini korudular.

IŞİD, dini fanatizm ve zafer ideolojisiyle yüksek moral sergilerken, Suriye askerleri arasında iç savaşın getirdiği tükenmişlik ve yetersiz motivasyon belirleyici olmuştur.

Kuşatma/Meydan Okuma

Kuşatma/Meydan Okuma

Koalisyon, muharebe öncesinde yoğun hava bombardımanıyla IŞİD'in komuta merkezlerini ve ikmal depolarını vurarak savaşma kapasitesini azalttı. Ayrıca şehre atılan uyarı broşürleri ve radyo yayınlarıyla hem sivillerin tahliyesi teşvik edildi hem de IŞİD saflarında çözülme hedeflendi.

IŞİD, bölgeye yönelik önceden yaptığı propaganda ve korku salma taktikleriyle bazı yerel unsurları direniş göstermeden çekilmiş veya teslim olmuştur. Bu sayede fiili çatışma olmadan kontrol sağlamıştır.

Koalisyon için sıklet merkezi, IŞİD'in direniş omurgasını oluşturan Eski Şehir bölgesiydi. Zorlu ve yavaş bir kuşatma sonrası, 2017 yazında bu bölgeye yoğunlaşan taarruz sonucu IŞİD'in savunması çöktü. IŞİD için ise sıklet merkezi, lider kadrosunu korumak ve mümkün olduğunca uzun süre direnerek koalisyonu yıpratmaktı.

IŞİD, Mari'ye yönelik harekatta sıklet merkezi olarak arkeolojik alanın sembolik ve stratejik önemini doğru belirlemiş; Suriye hükümeti ise burayı koruma önceliğini düşük tutarak kuvvetlerini yanlış yerde yoğunlaştırmıştır.