1521-1526 İtalyan Savaşı (Dört Yıl Savaşı) vs Cambrai Ligi Savaşı

İmparatorluk tarafı tercio sisteminin pike-shot kombinasyonuyla dinamik bir manevra savunması uyguladı; Fransızlar ise statik kuşatma doktrinine bağlı kalarak değişen muharebe koşullarına adapte olamadı.

Venedik savaş boyunca üç farklı koalisyon kurarak (1510 Papalık, 1511 Holy League, 1513 Fransa) olağanüstü diplomatik esneklik sergiledi; Liga ise rijit yapısı nedeniyle değişen koşullara adapte olamayıp kendi içinde dağıldı.

İspanyol arkebüz salvolarının jandarma süvarisinin şarjını parçalaması, ateş gücünün şok unsuru olarak süvari karşısındaki üstünlüğünü tescilledi; bu, askeri devrimin görsel kanıtıdır.

Ravenna Muharebesi'nde (1512) Ferrara Düğü Alfonso d'Este'nin sahra topçusunu hareketli kullanımı modern ateş gücü doktrininin habercisidir; ancak Marignano'da İsviçre piyade karelerinin Fransız topçusu önünde ezilmesi şok etkisinin sınırlarını gösterdi.

Pavia'nın bataklık arazisi ve Mirabello av parkının çitleri Fransız ağır süvarisinin manevra kabiliyetini kısıtladı; İspanyol arkebüzcüleri bu örtülü araziyi pusu mevzii olarak kullandı.

Po nehri bataklıkları, Veneto lagünleri ve Alp geçitleri Venedik savunmasının doğal müttefikleri oldu; Padua ve Treviso'nun müstahkem mevzileri Agnadello sonrası çöküşü durduran kritik coğrafi tampondu.

Lannoy'un Pavia'da Mirabello parkının duvarını gece deldirip ordusunu Fransız kuşatma hattının arkasına sızdırması, dönemin en başarılı operasyonel aldatma örneklerinden biridir.

II. Julius'un 1510'da Liga'yı terk edip Venedik'le ittifak kurması savaşın en büyük diplomatik harp hilesidir; Fransa'nın bu dönüşü öngörememesi istihbarat körlüğünün stratejik bedelini ödetti.

Bourbon Dükü'nün ihaneti Habsburg tarafına Fransız kabine sırlarını açtı ve istihbarat asimetrisini kalıcı biçimde lehlerine çevirdi; François bu kritik kaybı telafi edemedi.

Venedik balyosları ve gizli ajan ağı Liga ortaklarının iç çatışmalarını gerçek zamanlı takip etti; buna karşılık Maximilian'ın Venedik niyetlerini okumadaki başarısızlığı (1508 geçiş talebi reddi) baştan stratejik körlük yarattı.

İmparatorluk kuvvetleri iç hatlar avantajını kullanarak Lombardiya'da hızlı yığınak yaptı; Fransızlar ise Alpler üzerinden uzun dış hatlarda intikal ederek lojistik yorgunluk yaşadı. Pavia'da Lannoy'un gece sızma manevrası klasik bir iç hat baskını örneğidir.

Fransız ordusu Agnadello (1509) ve Marignano'da (1515) hızlı operasyonel manevra üstünlüğü gösterdi; ancak Liga'nın çok başlı yapısı stratejik manevrayı felç etti, Venedik iç hatlardan birliklerini çok daha verimli kaydırdı.

Pavia'da François'in esir düşmesi Fransız ordusunun moral omurgasını kırdı ve Clausewitz'in 'sürtüşme' (friction) kavramının zirvesi yaşandı; İmparatorluk tarafı ise zafer ivmesiyle psikolojik üstünlüğü pekiştirdi.

Agnadello sonrası Venedik'in çöküş yaşamaması, Doge Loredan'ın 'serenissima' iradesini koruması ve terra firma sadakatini yeniden inşası moralin Clausewitzci sürtüşmeyi tersine çevirebileceğinin örneğidir.

Yıpratma Savaşı — Beş yıl boyunca birden fazla cephede ekonomik ve insani tükenme stratejisiyle yürütülen, kesin imha yerine kademeli irade kırma muharebesidir.

Yıpratma Savaşı — Sekiz yıllık çok cepheli ve koalisyonların sürekli değiştiği bu mücadele, taktik imhalardan çok karşılıklı yıpratma ve diplomatik koalisyon savaşı karakteri taşıdı.

Şarlken, Papa X. Leo'yu Worms Fermanı karşılığında Fransız ittifakından koparıp Cognac öncesi koalisyonu çözerek diplomatik düzlemde önemli bir kazanım sağladı; François'in Osmanlı'ya elçi göndermesi ise hıristiyan dünyasında skandal yaratarak meşruiyet kaybına yol açtı.

Venedik, askeri kayıplarını diplomatik manevra ile telafi ederek Papa II. Julius'u 1510'da Liga'dan koparmayı başardı; bu, Sun Tzu'nun ittifakları bozma prensibinin (伐交) ders kitabı uygulamasıdır.

Şarlken Schwerpunkt'u doğru tespit ederek Lombardiya'yı — özellikle Milano ve Pavia'yı — kilit nokta olarak belirledi; François ise kuvvetlerini Navarra, Ardennes ve İtalya arasında dağıtarak siklet merkezi prensibini ihlal etti.

Liga'nın siklet merkezini Venedik terra firma'sı olarak doğru tespit etmesine rağmen, koalisyon dağıldıkça Schwerpunkt Milano Düklüğü'ne kaydı ve odak kaybı yaşandı; Venedik ise siklet merkezini lagünler ve Padua savunmasına yığarak doğru hamleyi yaptı.