Afganistan Savaşı (2001-2021) vs 2008 Rus-Gürcü Savaşı

Koalisyon COIN doktrinini (karşı ayaklanma) geç ve yarım uygulamış; Taliban ise klasik gerilla, siyasi lobi ve diplomatik masa arasında esnek geçiş yaparak asimetrik adaptasyonda üstün performans sergilemiştir.

Rusya, iç harpten gelen doktrin mirasını görece az değişiklikle uygulamış; esnek manevra yerine kalabalık zırhlı kuvvetlerle ağır ilerleyişi tercih etmiştir — bu yaklaşım savaşın kısa sürmesiyle pratik sonuç vermiş olsa da düşman hava savunmasına karşı ciddi kayıplar yaşanmıştır. Gürcistan ise değişen muharebe koşullarına asimetrik esneklikle adapte olamayarak pasif savunmaya çekilmek zorunda kalmıştır.

Koalisyonun B-52, AC-130 ve Hellfire İHA saldırıları taktik şok yaratmış; ancak Taliban'ın IED (el yapımı patlayıcı) savaşı ve intihar saldırıları stratejik şok üstünlüğünü tersine çevirmiştir.

Rusya'nın T-72 ve T-80 zırhlı araçları ile Su-25 ve Tu-22M uçaklarının senkronize kullanımı, Gürcü savunma hatlarında erken bir psikolojik çöküşü tetiklemiştir. Gürcistan ise sınırlı sayıdaki Buk-M1 hava savunma sistemlerine ve hafif ateş gücüne karşın Rus ateş üstünlüğünü kıramadı.

Hindikuş dağları, Tora Bora mağara sistemleri ve sert kış şartları Taliban'ın doğal müttefiki olmuş; koalisyonun mekanize ve hava araçları bu coğrafyada etkinliğini yitirmiştir.

Kafkasya dağlık arazisi ve dar geçitler (özellikle Roki Tüneli) çatışmanın coğrafi kaderini belirlemiştir; Rusya bu kritik geçidi kontrol altına alarak Güney Osetya'ya ulaşım koridorunu güvence altına almıştır. Gürcistan ise bu coğrafi darboğazı zamanında tahrip edemeyerek muazzam bir stratejik fırsatı kaçırmıştır.

Taliban sahte teslim olmalar, sivil kıyafetli savaşçılar ve Pakistan güvenli bölgelerindeki saklı karargahlarla aldatma savaşında üstünlük sağlamış; koalisyon teknik istihbarata fazla güvenerek bu hileleri geç teşhis etmiştir.

Rusya, 'barış gücü koruma' söylemi arkasında müdahale hazırlığını gizleyerek uluslararası kamuoyu nezdinde meşruiyet zırhı oluşturmuştur. Gürcistan ise Tskhinvali'ye yönelik gece bombardımanıyla saldırgan konumuna düşürülmüş; bu algı yönetimi, Batı'nın tepkisini geciktirmiştir.

Taliban yerel halkı, arazi ve koalisyon rutinlerini bilirken; koalisyon Afgan toplum yapısını, Peştun kabile kodlarını ve Taliban'ın gerçek kuvvet yapısını tam olarak kavrayamamıştır.

Rusya'nın müdahale kararı ve intikali, operasyonun başlamasından saatler içinde gerçekleşmiş; bu durum Moskova'nın Gürcistan'ın harekât niyetinden önceden haberdar olduğuna ya da olası senaryolar için hazırlıklı durumda beklediğine işaret etmektedir. Gürcistan ise Rus müdahalesinin bu kadar hızlı ve bu ölçekte gerçekleşeceğini öngörememiştir.

Koalisyon stratejik hava nakil kabiliyetiyle hızlı intikal sağlamış; ancak Taliban'ın küçük hücreler halinde yüksek tempolu kaçış-saldırı manevraları iç hatlar avantajını asimetrik biçimde ters yüz etmiştir.

Rusya'nın 58. Ordusu, iç hatlar avantajını kullanarak kısa sürede Güney Osetya'ya intikal etmiş ve Gürcü kuvvetlerini dış hatlardan çevirme tehlikesiyle yüz yüze bırakmıştır. Gürcistan Komuta Heyeti ise dinamik manevraya karşılık verecek yedek kuvvet ve koordinasyon kapasitesinden yoksundu.

Koalisyon askerlerinin zamanla aşınan moral ve amaç belirsizliği karşısında Taliban'ın dini-ideolojik motivasyonu ve 'yabancı işgalciyi kovma' anlatısı Clausewitz'in sürtüşme kavramını koalisyon aleyhine işletmiştir.

Gürcü birliklerinin Rus zırhlı taarruzuyla karşılaşmasının ardından hızlı çözülmesi, Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramını doğrular biçimde moral çöküşünün taktiksel yenilgiden önce gerçekleştiğini göstermektedir. Rusya ise her ne kadar operasyonel aksaklıklar yaşasa da kuvvetlerin genel moral düzeyi ve görev kararlılığı belirleyici eşiğin üzerinde seyretmiştir.

Yıpratma Savaşı — Taliban zamanı silah olarak kullanarak süper gücün siyasi iradesini tüketmiştir.

Oyalama/Geciktirme — Gürcistan Ordusu ilk taarruz inisiyatifinin ardından Rus kuvvetleri karşısında tutunmak yerine hızla geri çekilmek zorunda kalmış, çatışma kısa sürede Gürcistan açısından bir geciktirme ve geri çekiliş harekâtına dönüşmüştür.

Taliban 2020 Doha Anlaşması sonrası Afgan Milli Ordusu komutanlarını rüşvet ve aşiret bağlarıyla çözerek Ağustos 2021'de Kabil'i fiilen savaşmadan teslim almıştır; bu saf bir Sun Tzu zaferidir.

Rusya, savaş öncesinde Güney Osetya'daki Rus pasaportlu nüfusu ve barış gücü varlığını kullanarak bölgede siyasi hazırlık yapmıştı; bu durum Gürcistan'ın operasyonunu meşruiyetsizleştirme ve uluslararası kamuoyunu etkileme konusunda Rusya'ya önemli bir propaganda avantajı sağladı. Gürcistan ise bu psikolojik hazırlığa karşı etkili bir strateji geliştirmeyi başaramadı.

Koalisyon Schwerpunkt'ı askeri sahada Taliban liderliği olarak tanımlarken, Taliban'ın gerçek siklet merkezi Afgan halkının meşruiyet desteğiydi; bu hedefleme hatası stratejik yenilginin ana nedenidir.

Rusya, Güney Osetya'nın başkenti Tskhinvali'yi ve Roki Tüneli güzergahını sıklet merkezi olarak doğru tespit etmiş; kuvvetlerini bu eksene yığarak belirleyici etkiyi sağlamıştır. Gürcistan ise taktiksel başarısını stratejik kazanıma dönüştürecek bir ikinci hamleyi planlayamamış ve Rusya'nın gerçek sıklet merkezini — Roki geçidini — başlangıçta etkisiz kılmayı ihmal etmiştir.