Arap İsyanı (Şerif Hüseyin Ayaklanması) vs Medine Müdafaası

İsyancı tarafı saf gerilla doktrininden konvansiyonel kuvvet kullanımına (Şam yürüyüşü) sorunsuz geçiş yaparak asimetrik esneklik sergiledi. Osmanlı doktrini ise klasik garnizon savunması kalıbında dondu, çağın gerilla tehdidine adapte olamadı.

Taraf 2 asimetrik gerilla doktrinini ustaca uygulayarak klasik Avrupa savaş doktrinini reddetmiş; Taraf 1 ise klasik kuşatma savunması doktrinine sıkı sıkıya bağlı kalmış, dinamik karşı-manevra geliştirememiştir.

İsyancı kuvvetlerin demiryoluna yönelik dinamit baskınları ve Rolls-Royce zırhlı araç akınları psikolojik şok yarattı. Osmanlı topçusu sabit mevzilerde etkili olsa da hareketli hedeflere karşı senkronize ateş gücü üretemedi.

İngiliz menşeli Lewis makineli tüfekleri ve dağ topları Bedevi süvarisiyle koordineli kullanılarak şok etkisi yaratmış; Taraf 1 ise sınırlı topçu cephanesini son güne kadar idareli kullanmak zorunda kalmıştır.

Çöl, Bedevi süvarisinin doğal müttefiki, düzenli Osmanlı piyadesinin ise mezarı oldu. Aşırı sıcak, susuzluk ve uzun mesafeler Türk ikmal kollarını eritirken; isyancılar develi vur-kaç manevralarıyla zaman ve mekanı sıkıştırdı.

Hicaz çölünün acımasız iklimi her iki taraf için de yıpratıcı olmuştur ancak Bedeviler bu coğrafyanın yerlisi olarak avantajlıyken; Anadolu'dan getirilen Mehmetçik için çöl, susuzluk ve sıtma ek bir düşman cephesi açmıştır.

Lawrence'ın Akabe baskını (Temmuz 1917) harp tarihinin en başarılı aldatma operasyonlarından biridir; Osmanlı, saldırıyı denizden beklerken karadan, çölün geçilmez sayılan Nefud koridorundan vuruldu. Osmanlı istihbaratı bu yönden bir tehdit olasılığını dahi öngörmemişti.

Lawrence'ın demiryolu sabotaj operasyonları (Akabe Baskını dahil) klasik bir harp hilesi mektebi sergilemiş; Osmanlı tarafı ise Mondros sonrası mütareke şartlarını oyalama taktiği olarak kullanarak 73 gün ek direniş kazanmıştır.

Lawrence ve Arab Bureau, Osmanlı tümen hareketlerini, ikmal trenlerinin saatlerini ve garnizon mevcudunu neredeyse gerçek zamanlı izledi. Osmanlı tarafı ise isyancı kuvvetlerin yerini bile çoğu zaman tespit edemedi — bu mutlak bir bilgi körlüğüydü.

Lawrence'ın Bedevi aşiretlerini tanıması ve Arap Bürosu'nun ürettiği insan istihbaratı Osmanlı için erişilemez bir bilgi havuzu yaratmıştır; Fahreddin Paşa düşmanını tanısa da kendi merkezinden kopuk savaşmıştır.

İsyancı süvari kolları günde 80-100 km intikal ederken, Osmanlı tümenleri demiryoluna bağımlı kaldıkları için stratejik manevra yapamadılar. İç hatlar avantajı kağıt üzerinde Osmanlı'da olsa da, hatların kendisi sabote edildiği için bu avantaj fiilen yok edildi.

Taraf 2 develerle yüksek hareket kabiliyetli baskın birlikleri kullanarak iç hatlar avantajını sürekli zorlamış; Taraf 1 ise statik savunmaya kilitlenmiş, manevra inisiyatifini erken safhada kaybetmiştir.

Bağımsızlık vaadi ve İngiliz altını isyancı moralini sürekli besledi; Osmanlı askeri ise dini/etnik kardeş saydığı kuvvetlerin ihanetiyle moral olarak çift yönlü baskı altında kaldı. Yalnızca Medine garnizonu Fahreddin Paşa'nın liderliğiyle olağanüstü bir moral direnci sergiledi.

Fahreddin Paşa'nın 'Ben Peygamber'in komşusuyum, buradan çıkmam' iradesi Clausewitzci 'sürtünme'yi tersine çevirmiş; sayısal ve maddi her açıdan zayıf garnizon, savaş bittikten 73 gün sonra dahi direnerek askeri tarihte nadir bir psikolojik dayanıklılık örneği sergilemiştir.

Yıpratma Savaşı — Klasik meydan muharebesi yerine ikmal hatlarını, demiryolunu ve garnizonları sürekli yıpratan bir asimetrik harp doktrini uygulandı.

Yıpratma Savaşı — kuşatma asimetrik baskın ve uzun süreli abluka temelli bir tükenme harekatı olarak yürütülmüş, imha değil teslim hedeflenmiştir.

İngiliz altını ve McMahon-Hüseyin yazışmalarındaki bağımsız Arap krallığı vaadi, savaş başlamadan kabile sadakatlerini parçaladı. Osmanlı, Arap aşiretlerini muharebe meydanında değil, diplomatik masada kaybetti.

Taraf 2 İngiliz altınıyla aşiretleri Osmanlı saflarından koparıp ittifakları çözerek muharebe başlamadan stratejik üstünlük tesis etmiştir; Sykes-Picot perde arkası diplomasisi muharebe sahasına girmeden Hicaz'ı zaten kaybetmişti.

Osmanlı'nın Schwerpunkt'ı Hicaz Demiryolu olmasına rağmen bu hattı koruyacak yeterli kuvvet ayıramadı. İsyancılar ise sıklet merkezini doğru tespit ederek tüm darbelerini bu hayati ikmal arterine yönelttiler — klasik bir Liddell Hart 'dolaylı yaklaşım' uygulamasıdır.

Taraf 2 Schwerpunkt'ı Hicaz Demiryolu hattı olarak doğru tespit etmiş ve Osmanlı'nın can damarını kesmiştir; Taraf 1 ise siklet merkezini şehir savunması olarak belirlemiş, ancak ikmal hattını koruyamadığı için stratejik dengeyi kuramamıştır.