Birinci İngiliz-Hollanda Savaşı vs İkinci İngiliz-Hollanda Savaşı

İngilizler savaş boyunca Fighting Instructions doktrinini geliştirerek lineer taktiği kurumsallaştırdı; bu doktrinel devrimdir. Hollanda eski 'mêlée' taktiğine bağlı kaldı ve doktrin esnekliğinde geride kaldı.

De Ruyter, hat nizamından nehir baskınına geçişle olağanüstü doktrin esnekliği gösterdi; İngiliz komuta heyeti ise klasik açık deniz muharebesi doktrinine bağlı kalarak nehir savunmasını ihmal etti ve asimetrik tehdide adapte olamadı.

İngiliz hatlarının ağır bordo ateşi şok etkisi yaratırken Hollanda gemilerinin hafif silahlandırılması karşı ateş gücünü sınırladı. Portland ve Gabbard muharebelerinde İngiliz top yoğunluğu psikolojik çöküşü tetikledi.

Lowestoft'ta İngiliz topçusu Hollanda amiral gemisi Eendracht'ı havaya uçurarak şok etkisi yarattı; ancak Medway'de Hollanda ateş gemileri (brûlot) İngiliz hat gemilerini kıyıda yakarak nihai şok etkisini lehine kullandı.

Manş Denizi'nin sığ ve dar yapısı, fırtınalı kuzey rüzgarları her iki tarafı da etkiledi; ancak Hollanda'nın sığ kıyı sularına bağımlı dizaynı açık denizde dezavantaja dönüştü. İngiltere kendi karasularını müttefik kıldı.

Medway'in sığ suları ve gelgit ritmi Hollanda hafif filosunun lehine işledi; Lowestoft'ta açık deniz İngiliz ağır gemilerine avantaj sağladı. Tarafların doğayı kullanma becerisi muharebe bazında değişkenlik gösterdi.

Tromp'un süpürgesini direğe asma efsanesi gibi psikolojik harp unsurları yaşansa da, İngiliz korsanlarının sistemli konvoy baskınları ve aldatıcı seyir rotaları operatif baskını üstüne çevirdi. Bilgi üstünlüğü İngilizlere taktik kazanım sağladı.

Hollanda'nın 1667 Haziran'ında Medway'e sızması klasik bir baskın ve aldatma operasyonudur; İngilizlerin barış müzakerelerinin başladığı yanılgısına kapılmaları aldatmayı kolaylaştırdı. İstihbarat üstünlüğü taktik zafere dönüştü.

Hollanda küresel ticari ağıyla istihbarat ham verisinde önde olsa da, İngilizler kendi karasularını ve düşman konvoy rotalarını daha iyi tanıyarak operatif istihbaratı taktiksel üstünlüğe dönüştürmüştür.

De Ruyter ve Witte de With, İngiliz donanmasının atıl konumlandığını bilerek Thames-Medway hattına yöneldi; İngiltere ise Hollanda'nın bu cüretkar harekâtı yapabileceğini öngöremedi. Bu asimetri Sun Tzu'nun 'düşmanını bil' ilkesinin klasik bir tezahürüdür.

İngiliz donanması Fighting Instructions ile lineer hat taktiğini ilk kez sistematik uygulayarak filo manevrasını standardize etti. Hollanda filosu cesur fakat dağınık taarruzlarla iç hat avantajını yeterince kullanamadı; manevra disiplini İngilizler lehinedir.

Hollanda filosu De Ruyter komutasında iç hatlarını verimli kullanarak Kuzey Denizi'nde hızlı yoğunlaşma sağladı; İngiliz filosu Rupert ve Albemarle'in ayrılması gibi koordinasyon sorunlarıyla manevra inisiyatifini kaybetti.

Tromp ve De Ruyter'in karizmatik liderliği Hollanda morali için temel kuvvet çarpanıydı, ancak Tromp'un Scheveningen'de şehit düşmesi (1653) sonrası moral çöküşü hızlandı. Kromvel rejiminin ideolojik birliği İngiliz moralini sabit tuttu.

Royal Charles'ın esir alınması İngiliz donanma morali üzerinde Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramının ötesinde yıkıcı bir psikolojik travma yarattı; Hollanda denizcilerinde ise zafer iradesini perçinledi. Veba ve Londra Yangını ek moral çöküntüsü getirdi.

Yıpratma Savaşı — Tek meydan muharebesiyle değil, ticari abluka, korsan akınları ve ardışık donanma çarpışmalarıyla Hollanda ekonomisinin sistemli yıpratılmasıyla kazanılmıştır.

Yıpratma Savaşı — Üç büyük deniz muharebesi ve sömürge baskınları yoluyla taraflar birbirinin ekonomik ve denizcilik kapasitesini uzun vadede yıpratmayı amaçladı.

İngiltere, Navigation Act ile savaş başlamadan ekonomik kuşatma uygulamış; Hollanda ticaretini hukuki yoldan kıskaca almıştır. Kromvel'in proteksiyonist diplomatik silahı, kinetik harekattan önce stratejik baskıyı tesis etmiştir.

Hollanda, Medway Baskını'yla psikolojik şok yaratarak İngiltere'yi muharebe vermeden masaya oturmaya zorladı; Royal Charles'ın çekilip götürülmesi sembolik bir savaşmadan kazanma anıdır. İngiltere'nin müttefik bulamaması (Münster Piskoposluğu yetersiz kaldı) diplomatik bir yenilgidir.

Hollanda'nın gerçek Schwerpunkt'ı düzenli savaş filosu değil ticari konvoylarıydı; İngilizler bunu doğru tespit ederek ticari hatları hedef aldı. Hollanda ise düşmanın siklet merkezini (Navigation Act ve abluka yeteneği) ortadan kaldıramadı.

Hollanda, İngiliz siklet merkezini Chatham tersanesi olarak doğru teşhis etti ve Medway'de tam isabet sağladı; İngiltere ise Hollanda'nın siklet merkezini (ticaret filosu+Amsterdam) yıpratmak istedi ama Bergen baskını gibi denemelerde başarısız oldu.