Çin İç Savaşı vs İkinci Çin-Japon Savaşı

KMT 1927-1937 arası kırsal mücadeleyi bastırma doktrininde başarılı olmuşsa da, Japonya işgali (1937-1945) sırasında bu doktrin değişmemiş ve sonrası iç savaş ortamında uyumsuz kalmıştır. Mao liderliğinde Komünist Kuvvetleri, kırsal savaş doktrinini şehir ve endüstriyel alanlara evrimleştirerek, 1948 sonrası Liaoshen ve Huaihai muharebelerinde KMT'nin modern ordusunu çevreleyen yeni doktrini başarıyla uygulamıştır.

Çin, Mao'nun gerilla doktrini ile Çan Kay Şek'in konvansiyonel savunmasını eş zamanlı uygulayarak asimetrik esneklik sergiledi; Japonya ise Meiji dönemi imha doktrinine bağlı kalarak doktrin körlüğü yaşadı.

KMT tank, topçu ve hava gücü şok etkisini ilk evrelerde oluştururken, Komünistler 1945 sonrası Japonya'dan ele geçirilen silahları ve Sovyet yardımı (1946 sonrası Mançurya operasyonlarında) ile ağır silah kapasitesini artırmıştır. Nihai aşamada Komünist kuvvetleri artık sayısal ve silah avantajına sahip olup, KMT'nin şehir müdafaaları bile yıkılmıştır.

Japon donanma havacılığı ve 150mm Tip 96 topçu, Şanghay ve Wuhan muharebelerinde psikolojik çöküş yarattı; kimyasal silah kullanımı (Midori, Aka, Kii kod adlı gazlar) şok etkisini artırsa da stratejik sonuca dönüştürülemedi.

Çin'in geniş coğrafyası, özellikle kırsal ve dağlık bölgeler, Komünist kuvvetlerin seçilmiş mevzilerde savunma yapıp ani taarruzlar düzenlemelerine müsait idi. KMT ise büyük şehir ve ovalarına hâkim olsa da, savaş ilerledikçe sınırlandırılmış harekat alanında enerji tüketmiş, Kuzey Çin dağlıkları ve Mançurya'nın karmaşık coğrafyası Komünistlere sınırsız geri çekilme alanı sağlamıştır.

Çin'in dağlık iç bölgeleri, muson yağmurları ve Sarı Nehir'in kasıtlı taşırılması Japon mekanize birliklerinin manevrasını felç etti; arazi Çinli savunucuların en büyük müttefiki oldu.

Mao'nun Komünist kuvvetleri, teslim olan KMT subaylarını (Generaller Xu Xiangqian, Fu Zuoyi ve başkaları) haber değeri ve propaganda malzemesi olarak yaygın biçimde kullanmıştır. Psikiyatrik kampanya (pamflet, radyo, söylentiler) ile KMT askerlerinin morali kırılmış ve teslim olma kültürü oluşturulmuştur.

Japonya Marco Polo Köprüsü Olayı'nı bir casus belli olarak üretti; ancak Çin tarafı da Sarı Nehir'i taşırma ve yakılmış toprak taktiklerini başarıyla uyguladı. Stratejik aldatmada her iki taraf da kısmi başarı gösterdi.

Komünist istihbarat ağı halk temeline dayanmakta ve dağınık ama sağlam olup, KMT merkezi örgütlemesi daha kırılgan olmuştur. Savaşın son aşamalarında KMT'nin stratejik planları sık sık Komünistlere önceden bildirilmiş ve bu Liaoshen, Huaihai ve Pingjin muharebelerinin Komünist zaferleri için kritik avantaj sağlamıştır.

Japonya başlangıçta Çin siyasi yapısını iyi çözümlemişti fakat Çin halkının direniş kapasitesini ve Mao'nun gerilla doktrininin etkinliğini hafife aldı; bu stratejik istihbarat yanılgısı savaşın kaderini belirledi.

Mao'nun komuta heyeti, hızlı yeniden konuşlandırma, çok noktadan saldırı ve ani konsantrasyona dayalı manevra doktrinini uygulamış; Komünist birlikler dağlık arazi ve köyler üzerinden çevik harekât yapabilirken, KMT ağır birlikler şehir ve büyük yollara sıkışmış kalmıştır. Liaoshen Muharebesi (1948) bu esnekliğin en etkili gösterimi olup, Komünist kuvvetleri şu-bölgeleri ablukaya alarak KMT kuvvetlerini parçalamayı başarmıştır.

Japon Kantō Ordusu iç hatlar avantajıyla Kuzey Çin'de hızlı manevralar yaptı; ancak 1940 sonrası dış hatlara yayıldıkça manevra kabiliyetini yitirdi ve statik işgal kuvvetine dönüştü.

KMT askerlerinin çoğu zorunlu askerlik ile seferber edilmiş ve ideolojik motivasyonundan yoksundur. Komünist kuvvetleri ise toprak reformu, sosyal eşitlik ve ulusal bağımsızlık vaadi ile meydandakilere önemli ölçüde halk desteği sağlamıştır. 1948 sonrası, KMT birlikleri toplu olarak teslim olmuş, Komünistlere katılmış veya kaçmıştır.

Nanjing Katliamı (1937) Çin halkında dirilticı bir intikam iradesi yarattı; Japon tarafında ise 'Büyük Doğu Asya Ortak Refah Küresi' ideolojisi bir süre moral sağladıysa da uzayan savaş birlik morallerini aşındırdı.

Yıpratma Savaşı — KMT'nin sayısal ve teknik üstünlüğüne karşı Komünistler uzun soluklu bir yıpratma harekâtı yürütmüş, her çatışmada KMT'nin insan ve malzeme kayıplarını artırmış, zamanla KMT'nin stratejik kabiliyetini aşındırmış ve 1945 sonrası tam kontrol sağlamıştır.

Yıpratma Savaşı — Çin, Japon kuvvetlerini sekiz yıl boyunca uzun vadeli yıpratma yoluyla tüketti; belirleyici imha muharebeleri yerine geniş coğrafyada sürekli baskı uygulandı.

Mao'nun halk savaşı stratejisi, silahlı çatışmadan önce ve sırasında sosyal-ekonomik reformlar (toprak yeniden dağıtımı, halkçı yönetim) aracılığıyla Komünist kuvvetleri için psikolojik ve sosyal meşruiyet oluşturmuştur. KMT'nin korruptluk ve halk desteği kaybı, Komünistlerin çok az ateş açmadan kendi kampına çekmelerine sebep olmuştur.

Japonya Çin'i 'üç ay içinde dize getirme' planıyla girdi ancak stratejik zafer elde edemedi; Çan Kay Şek ise savaşmadan kazanmak yerine yıpratarak tüketme yolunu seçti ve Japon iradesini uluslararası kuşatma yoluyla kırdı.

KMT'nin sıklet merkezi şehir merkezlerinde ve büyük karayollarında idi, ancak bu mevziler statik hale gelerek Komünist taarruzlarına karşı savunmasız kalmıştır. Komünist kuvvetleri Mao'nun direktifi altında aşamalı abluka ve tamamlama (siege and consolidation) stratejisini uygulamış, KMT birliklerini gruplandırıp teker teker imha etmiştir.

Japonya'nın Schwerpunkt'ı başlangıçta Pekin-Tianjin hattıyken sonradan Wuhan'a kaydı; Çin ise Çongking'i siyasi-askeri sıklet merkezi olarak korumayı başardı. Japonya birden fazla sıklet merkezi tanımlayarak kuvvet dağıtımı hatasına düştü.