Despenser Haçlı Seferi vs Yüz Yıl Savaşı'nın Caroline Evresi (1369-1389)

İngiliz kuvvetleri, denizden amfibi harekât sonrası statik bir kuşatma savaşına takılı kalmış ve Fransız takviyelerine karşı doktrinel esneklik gösterememiştir. Fransız komutanlığı ise tehdit noktasına göre kuvvet kaydırarak asimetrik bir esneklikle karşı taarruz geliştirmiştir.

Fransa, statik siper savaşı yerine dinamik bir manevra savunması benimseyerek değişen koşullara hızla adapte olmuştur. İngiltere ise chevauchée doktrinine sıkı sıkıya bağlı kalmış, bu taktiğin etkisizleştiğini görememiştir.

İngiliz uzun yaylı okçuları, taktik savunmada Fransız ağır süvarisine karşı şok etkisi yaratabilmiş; ancak kuşatma savaşında bu avantaj kaybolmuş; Fransız topçusu ve ağır süvari hücumları, İngiliz kara kuvvetlerini psikolojik olarak çökertmiş ve geri çekilmeye zorlamıştır.

La Rochelle'de Kastilya donanmasının İngiliz filosunu imha etmesi, İngilizlerin denizlerdeki şok üstünlüğünü kırmıştır. Karada ise İngiliz uzun yayı, Fransızların meydan savaşından kaçınması nedeniyle belirleyici bir şok etkisi yaratamamıştır.

Yaz mevsiminde düzenlenen harekâtta hava koşulları genellikle muharebeye elverişliydi; ancak Flanders'ın kanallarla örülü düşük rakımlı arazisi, ağır süvarinin manevra kabiliyetini sınırlarken, müstahkem şehirler savunmacılara büyük avantaj sağlamıştır.

Fransa, coğrafi derinliğini ve müstahkem şehir ağını kullanarak İngiliz akınlarını yıpratmıştır. 1369-1375 arasındaki Kara Ölüm salgınları her iki orduyu da etkilemiş, ancak İngiltere'yi ekonomik olarak daha fazla sarsmıştır. La Rochelle'deki deniz muharebesinde rüzgar ve gelgit koşulları Kastilya lehine çalışmıştır.

Despenser'in haçlı seferi, aslında siyasi bir harp hilesi niteliğindeydi; din kisvesi altında İngiliz siyasi ve ekonomik çıkarlarını ilerletmeyi hedefledi. Fransızlar ise Ghent asileriyle sahte müzakereler yürüterek İngilizleri oyalama taktiği uygulamıştır.

Fransa, Aquitaine'deki hukuki süreci kullanarak İngiltere'yi diplomatik olarak köşeye sıkıştırmış ve savaşı meşru bir zemine oturtmuştur. Askeri alanda ise Du Guesclin, yanıltıcı manevralar ve ani baskınlarla İngilizleri şaşırtmıştır. İngiltere'nin harp hilesi girişimleri sınırlı kalmıştır.

Fransız-Clementist taraf, Flanders'daki ajanları ve Ghent asileri üzerindeki muhbirleri sayesinde İngiliz hazırlıklarından haberdar olmuş; İngiliz tarafı ise düşmanın moral durumu ve Fransız takviyelerinin zamanlaması konusunda yetersiz istihbaratla harekât yürütmüştür.

Fransa, Aquitaine'deki İngiliz yönetimine karşı memnuniyetsizliği istihbarat aracı olarak kullanmış, yerel halktan bilgi akışı sağlamıştır. İngiltere ise Fransız sarayındaki gelişmeleri yeterince izleyememiş, V. Charles'ın stratejik hazırlıklarını öngörememiştir.

İngiliz kuvvetleri deniz yoluyla hızlı bir çıkarma yaparak başlangıçta inisiyatifi ele almış, ancak Ypres önünde duraklayınca manevra avantajını kaybetmiş; Fransız ordusu ise iç hatlar üzerinden hızlı intikal ederek İngiliz ilerleyişini durdurmuş ve dağılmalarına neden olmuştur.

Fransa, iç hat avantajını kullanarak birliklerini tehdit altındaki bölgelere hızla kaydırabilmiştir. İngilizlerin uzun mesafeli chevauchée'leri ise ağır lojistik yükler nedeniyle yavaş ilerlemiş ve manevra kabiliyetini yitirmiştir. Du Guesclin'in küçük birliklerle yaptığı baskınlar İngilizleri sürekli rahatsız etmiştir.

İngiliz askerleri, papalık onayı ve günah bağışlama vaadiyle yüksek bir moral ve motivasyona sahipti; ancak Ypres yenilgisi ve disiplinsiz yağma eğilimleri bu morali aşındırmış; Fransız kuvvetleri ise topraklarını savunmanın getirdiği moral üstünlük ve krallarının liderliğindeki birlik ruhuyla savaşmıştır.

Fransız halkı, V. Charles'ın adil yönetimi ve İngilizleri topraklarından atma vaadiyle motive olmuştur. İngiliz ordusunda ise uzun süren başarısız seferler, maaş ödenememesi ve hastalıklar moral çöküntüsüne yol açmıştır. John of Gaunt'un başarısızlığı İngiltere'de savaş karşıtı muhalefeti güçlendirmiştir.

Oyalama/Geciktirme — Ana hedef, İngiliz ticaret yollarını güvence altına almak ve Fransız kuvvetlerini Calais'ten uzaklaştırmak olmasına rağmen, harekât bir kuşatma ve basit yağmalama düzeyinde kalmış; asıl çatışma Yıpratma Savaşı karakteri göstermiştir.

Yıpratma Savaşı — Fransa, meydan muharebesinden kaçınarak İngilizleri ekonomik, lojistik ve insan gücü açısından yıpratmayı hedeflemiş; toprakları adım adım geri almıştır. İngiliz chevauchée'leri ise bu strateji karşısında etkisiz kalmıştır.

Fransa, Ghent isyanını destekleyen İngiliz hamlesini savaşmadan önce diplomatik olarak izole etmeye çalışmış, Clementist Kilise aracılığıyla İngiliz müdahalesini gayrimeşru göstermiştir. Buna karşın, Despenser'in haçlı vaazları İngiltere'de geniş halk desteği toplamış ancak savaşmadan belirleyici bir avantaj sağlanamamıştır.

Fransa, V. Charles'ın diplomatik manevralarıyla Kastilya'yı müttefik olarak kazanmış, Gaskonların şikayetlerini kullanarak Aquitaine üzerindeki egemenlik iddiasını meşrulaştırmıştır. İngiltere ise müttefik bulmakta zorlanmış, Kastilya iç savaşından sonuç alamamıştır.

İngiliz komuta heyeti, asıl sıklet merkezini Ghent'i kurtarmak yerine Ypres'in kuşatmasına yoğunlaştırarak stratejik hedefi ıskalamıştır. Fransız tarafı ise sıklet merkezini doğru tespit ederek ana orduyu Flanders'a sevk etmiş ve İngiliz kuvvetlerini denize dökmeyi başarmıştır.

Fransa, siklet merkezini doğru tespit ederek İngilizlerin Aquitaine'deki lojistik üssünü hedef almıştır. La Rochelle'in düşüşü, İngiliz direnişinin belkemiğini kırmıştır. İngiltere ise asıl darbeyi Fransa'nın ekonomik merkezine indirmeye çalışmış, ancak V. Charles'ın savunma stratejisi buna izin vermemiştir.