Kalmar Savaşı vs İkinci Kuzey Savaşı (1655-1660)

Her iki taraf da dönemin statik kuşatma doktrinine bağlı kaldı; İsveç'in genç Gustav Adolf önderliğinde gösterdiği esneklik (Jönköping savunması) ileride yapılacak askeri devrimin habercisiydi fakat bu savaşta yetersiz kaldı.

Polonya kuvvetleri başlangıçtaki statik savunma doktrinini terk ederek Czarniecki önderliğinde dinamik manevra ve gerilla harbine geçti; İsveç ise klasik meydan muharebesi doktrinine bağlı kalarak değişen koşullara yeterince adapte olamadı.

Skandinav ülkelerinin görece gelişmiş sanayisi sayesinde ateşli silahların kullanımı yaygındı; Danimarka topçusu kale kuşatmalarında belirleyici şok unsuru olarak öne çıktı.

İsveç topçu ve disiplinli musket atışı meydan muharebelerinde (Warka, Varşova 1656) şok etkisi yarattı; ancak Polonya kanatlı hüsarlarının süvari hücumları ve Czarniecki'nin baskın taktikleri ateş üstünlüğünü manevrayla aşındırdı.

İskandinav coğrafyasının sert iklimi ve kuşatma savaşına elverişli kale sistemi belirleyici oldu; Danimarka Kattegat üzerindeki deniz hakimiyetiyle Älvsborg'u izole ederek coğrafyayı silaha dönüştürdü.

Polonya'nın sert kışı, geniş ormanlık ve bataklık arazisi İsveç manevra kabiliyetini felç etti; 1658-1659 kışları İsveç ikmal hatlarını çökertirken Polonya partizan birlikleri araziyi müttefik olarak kullandı.

Savaş genel olarak klasik kuşatma karakterindeydi ve büyük çaplı aldatma harekâtı içermedi; ancak Danimarka, İsveç'in iki cepheli savaş zafiyetini stratejik bir baskın aracı olarak kullandı.

Czarniecki'nin pusu, gece baskını ve sahte ricat taktikleri klasik harp hilesinin örnekleridir; İsveç ise Brandenburg'u saf değiştirmeye iten diplomatik aldatmacayı geç fark etti.

Her iki taraf da birbirinin niyetini biliyordu; ancak Danimarka, İsveç'in Rus cephesindeki kuvvet dağılımını doğru okuyarak fırsat penceresini stratejik bir kesinlikle değerlendirdi.

İsveç düşmanını başlangıçta iyi tanıdı fakat Polonya halkının ve Katolik Kilisesi'nin direniş kapasitesini hafife aldı; Polonya ise İsveç'in mali ve insan kaynağı sınırlarını doğru okuyarak yıpratma stratejisine yöneldi.

Dönemin geç feodal harp doktrinine uygun olarak harekât hızı düşüktü ve mevsimsel karakter taşıdı; Danimarka donanma desteğiyle kıyı şeridinde göreli manevra üstünlüğü kurdu.

X. Karl Gustav iç hatları ustaca kullanarak Polonya, Danimarka ve Brandenburg cepheleri arasında hızlı kuvvet kaydırdı; ancak çoklu cephe sayısı arttıkça iç hat avantajı dış kuşatma baskısına yenildi.

IV. Christian'ın 17 Haziran Kalmar muharebesinde bizzat ön safta çarpışması Danimarka moralini zirveye taşıdı; IX. Karl'ın ölümü ve toprak kayıpları ise İsveç moralinde ciddi bir Clausewitz'çi sürtüşme yarattı.

Jasna Góra Manastırı'nın savunulması Polonya milli-dini moralini ateşledi ve Tyszowce Konfederasyonu ile halk seferberliği başladı; İsveç tarafında uzun seferin yorgunluğu ve mali baskı moral erozyonu yarattı.

Kuşatma/Meydan Okuma — Savaş, meydan muharebelerinden çok Kalmar, Älvsborg ve Jönköping gibi stratejik kalelerin ele geçirilmesi etrafında şekillendi.

Yıpratma Savaşı — İsveç'in hızlı imha hedefi başarısız olunca savaş, koalisyon yıpratması ve toprak değiş tokuşuyla uzun soluklu bir tükenme harbine dönüştü.

Danimarka, Øresund boğazı kontrolü ve İngiltere-Hollanda diplomatik baskısını ustaca kullanarak savaşı uzatmadan masaya oturmayı başardı; İsveç ise diplomatik yalnızlık içinde mali çöküşle yüzleşti.

Polonya tarafı, ittifak diplomasisiyle İsveç'i çok cepheli kuşatmaya alarak doğrudan büyük muharebe vermeden stratejik yıpratmayı başardı; Brandenburg'un saf değiştirmesi savaşın kaderini sahada değil masada belirledi.

Danimarka Komuta Heyeti, İsveç'in Kattegat'a tek çıkış noktası olan Älvsborg'u Schwerpunkt olarak doğru tespit etti ve Kalmar ile birlikte iki kritik kaleyi hedef alarak İsveç'i ekonomik boğmaya aldı; İsveç ise Schwerpunkt'ını net belirleyemedi.

İsveç sıklet merkezini Polonya kraliyet ordusunun imhası olarak belirledi; oysa gerçek Schwerpunkt szlachta direnişi ve koalisyon diplomasisiydi. Polonya tarafı ise siklet merkezini düşman ikmal hatlarına ve müttefik kazanımına yönelterek doğru hedefi vurdu.