Kasım 2018 Gazze-İsrail Çatışmaları vs Mayıs 2019 Gazze-İsrail Çatışmaları

Hamas, IDF'nin başlangıç eylemine çok hızlı ve çok kanallı roket ateşiyle asimetrik karşılık vererek sabit siper değil, dağıtık fırlatma ağı doktrini uyguladı; bu esneklik IDF'nin imha hedefleme döngüsünü sürekli geriden kovalar hale getirdi. IDF ise değişen koşullara kara kuvveti yerine hava unsurunu ön plana çıkaran bir esneklikle yanıt verdi.

IDF, tamamen havadan harekat doktriniyle esnek ve hızlı tepki döngüsü kurdu; kara kuvvetleri temas kurmadan savaş alanı şekillendirmesi sağlandı. Gazze kuvvetleri ise sabit tünel ve kentsel gömülü savunmadan farklı bir asimetrik esneklik gösteremedi; taktiksel sürtünme yüksek kaldı.

Hamas'ın eş zamanlı çok kanallı roket ateşi İsrail sivil altyapısında geniş çaplı psikolojik şok etkisi yarattı ve Demir Kubbe sistemine yüksek müdahale yükü bindirdi; IDF'nin F-16 hava saldırıları ise Hamas komuta-kontrol altyapısına karşı hassas ateş gücü uyguladı.

İsrail'in F-16 ve F-35 jetlerinin hassas güdümlü mühimmatla gerçekleştirdiği seçici vuruşlar psikolojik çöküş etkisi yarattı; Hamas/PIJ'nin toplu roket salvoları ise İsrail altyapısına sınırlı fiziksel hasar verirken Demir Kubbe'nin yüksek başarı oranı şok etkisini büyük ölçüde absorbe etti.

Kasım ayının kısa gece koşulları IDF'nin gizli gece operasyonu planlamasına teorik avantaj sağlamalıydı; ancak kentsel dokunun labirent yapısı ve Hamas'ın arazi bilgisi bu coğrafi avantajı çöpe döktü. Gazze'nin dar ve yoğun nüfuslu yapısı IDF'nin ateş gücü üstünlüğünü siyasi ve operasyonel kısıt olarak işlev gördürdü.

Gazze'nin düz ve açık coğrafyası IDF hava gücüne ideal operasyon ortamı sunarken kentsel yerleşimler Gazze kuvvetlerine siper işlevi gördü. Mayıs başındaki hava koşulları IDF için operasyonel kısıt oluşturmadı; Gazze kuvvetleri ise yeraltı tünel ağını arazi avantajı olarak kullandı.

IDF'nin Han Yunis gizli operasyonu bizzat bir harp hilesi girişimiydi; ancak deşifre edilmesi tüm taktiksel sürprizi ortadan kaldırdı. Hamas'ın karşı-istihbarat başarısı, IDF'nin sürpriz avantajını tersine çevirmesini ve operasyonel inisiyatifi ele geçirmesini sağladı.

İsrail, sahte fırlatma noktası tespitlerini etkisizleştirmek için gerçek zamanlı insansız hava aracı istihbaratına dayandı; Hamas/PIJ ise sivil alanlara yerleşik tünel ve depolama ağlarıyla keşiften kaçınmaya çalıştı. Fırlatma noktalarının hızla değiştirilmesi kısmi operasyonel örtü sağladı ancak IDF hedefleme hassasiyetini sürdürdü.

IDF'nin Han Yunis'teki gizli operasyonunun baskın anında deşifre olması, 'kendini ve düşmanını bil' prensibinin IDF tarafından bu özel operasyonda karşılık bulamadığını göstermektedir. Hamas ise IDF operasyonel örüntüsünü yeterince analiz ederek karşı önlemleri zamanında devreye sokabildi.

İsrail, insansız hava araçları ve sinyal istihbaratıyla roket fırlatma rampaları ile depolama tesislerini tespit etmede belirgin üstünlük sergiledi. Gazze kuvvetleri ise IDF saldırı niyeti ve zamanlaması konusunda körlük içindeydi; bu asimetri hedefleme etkinliğine doğrudan yansıdı.

IDF, hava kuvvetleri üstünlüğüyle hızlı hedef tespiti ve vuruş döngüsü sağlayabilse de kara manevra unsurlarını sınırlı tuttu; Hamas ise tünel ağı üzerinden hızlı yer değiştirme kapasitesiyle iç hat avantajını kullanan bir iç hat manevra doktrini uyguladı.

İsrail, karadan temas kurmadan münhasıran hava gücüyle iç hat avantajını kullandı ve birden fazla noktayı eş zamanlı vurdu; Hamas/PIJ ise fırlatma mevzilerini defalarca değiştirerek hayatta kalma manevrası uyguladı ancak stratejik inisiyatiften yoksun kaldı.

Hamas ve PIJ personelinin 'toprak savunması ve direniş' motivasyonu Clausewitz'in sürtüşme kavramı çerçevesinde güçlü bir kuvvet çarpanına dönüştü; IDF subaylarının kaybedilmesi ve başarısız operasyon ise İsrail birliklerinde geçici psikolojik çözülme etkisi yarattı.

İsrail kamuoyunun roket saldırılarına karşı tolerans eşiğinin düşüklüğü hızlı ve güçlü karşılık baskısı oluşturdu; Gazze kuvvetleri ise uzun süreli abluka altında oluşan çaresizlik ve direniş motivasyonunu savaş iradesi kuvvet çarpanı olarak kullandı. Clausewitz'in 'sürtünme' faktörü, sivillerin sığınak baskısı ve uzun süreli çatışma yorgunluğu biçiminde her iki toplumda da hissedildi.

Oyalama/Geciktirme — Her iki taraf da sınırlı hedeflerle hareket etti; IDF operasyonun deşifresinin ardından siyasi baskıyı düşürmek amacıyla hava saldırılarıyla 'cevap verme zorunluluğu' algısı yönetirken Hamas yoğun roket ateşiyle uluslararası arabuluculuğu hızlandırmayı ve ateşkesi olabildiğince lehine şartlarla sağlamayı hedefledi.

Oyalama/Geciktirme — Her iki taraf da köklü stratejik dönüşüm yerine kısa vadeli baskı uygulama ve müzakere pozisyonu oluşturma amacıyla sahaya çıktı; ateşkes 4 günde sağlandı ve çatışma kronik döngünün bir halkasını oluşturdu.

Hamas, kısa süreli fakat yoğun roket ateşiyle IDF'yi müzakere masasına çekmeyi ve Mısır arabuluculuğunu devreye sokmayı başardı; bu, Sun Tzu'nun 'düşmanı savaşmadan yorma' prensibinin asimetrik çatışmaya uyarlanmış bir tezahürüdür. IDF ise başarısız operasyondan sonra diplomatik yolla çıkış aradı.

İsrail, önceki çatışmalardan devşirilen caydırıcılık birikimi ve sürekli istihbarat baskısıyla Hamas'ı stratejik tercih alanında sürekli kıstı; ancak Gazze kuvvetleri de roket tırmanmasını bir müzakere kozu olarak kullanarak uluslararası baskı oluşturmayı hedefledi. Tam anlamıyla savaşmadan kazanma her iki taraf için de gerçekleşmedi.

IDF'nin siklet merkezini Hamas'ın silah depoları ve roket fırlatma mevzileri olarak tanımladığı ve hava saldırılarını bu noktalara yönelik kurguladığı görülmektedir; ancak gizli operasyonun gerçek hedefi olan üst düzey Hamas komutanlarına ulaşılamaması, Schwerpunkt'ın doğru tespit edilse de tatbikatta başarısız olduğunu ortaya koymaktadır. Hamas'ın sıklet merkezi ise IDF'nin kamuoyu ve diplomatik baskısı altında kırılmasını sağlayacak yoğun roket ateşiydi.

İsrail'in Schwerpunkt'ı, Hamas ve PIJ'nin roket fırlatma altyapısını, silah depolarını ve komuta-kontrol merkezlerini imha etmekti; Gazze kuvvetlerinin siklet merkezi ise İsrail sivil merkezleri üzerinde psikolojik baskı oluşturmak ve uluslararası ateşkes baskısını tetiklemekti. IDF siklet merkezini daha isabetli belirledi.