Konstantinopolis Kuşatması (626) vs Lazik Savaşı

Bizans savunması, surların pasif direncine güvenmek yerine donanma ile aktif karşı saldırılar düzenleyerek dinamik bir esneklik gösterdi. İttifak güçleri ise surları aşma konusundaki tek doktrinel plana saplanıp kaldı ve değişen şartlara uyum sağlayamadı.

Her iki ordu da geleneksel taktiklerini araziye uyarlamak zorunda kaldı. Bizans, dağ savaşına adapte olarak hafif piyade ve yerli birlikleri ön plana çıkarmayı başardı.

Bizans donanmasının Avar-Slav teknelerine karşı yaptığı rampa ve çarpışma taktikleri, düşmanın savaşma iradesini kıran bir şok etkisi yarattı. Kara surlarında ise Grejuva benzeri yangın silahlarının kullanıldığına dair kayıtlar olmasa da, savunmacıların mancınık ve ok atışları kuşatma kulelerini durdurdu; ateş gücünden ziyade taktiksel şok belirleyici oldu.

Bizans'ın, kuşatma mühendisliği ve ağır topçu (trebuchet benzeri silahlar) kullanarak Petra'yı düşürmesi, savaşın dönüm noktası oldu ve Pers garnizonunun direnme gücünü kırarak şok etkisi yarattı.

Boğaz doğal bir engel olarak kara kuşatmasını deniz desteğinden mahrum bıraktı; Avar saldırılarının yaz sıcağında ağır teçhizatla yapılması saldırganları yıprattı. Ayrıca Haliç'in sakin suları Slav monoksillerinin Bizans kadırgaları karşısında etkisiz kalmasına yol açarak deniz muharebesini Bizans lehine çevirdi.

Lazika'nın dağlık ve ormanlık arazisi, Pers süvarisinin hareket kabiliyetini kısıtladı ve kuşatma operasyonlarını zorlaştırdı. Karadeniz kıyısındaki konumu, Bizans'a deniz üstünlüğü ve ikmal avantajı sağladı.

Herakleios'un Şahrbaraz'ın idam fermanını ele geçirip ona göstermesi, klasik bir aldatma ve istihbarat oyunuyla Sasani ordusunun en güçlü generalini saf dışı bıraktı. Ayrıca Bizans donanmasının Boğaz'da yaptığı baskın tarzı saldırılarla düşman ikmalini kesmesi bir harp hilesi olarak değerlendirilebilir.

Bizans'ın, Lazika kralına diplomatik vaatler ve otonomi sözü vererek onu Perslere karşı ayaklandırması klasik bir harp hilesi örneğidir. Sasaniler ise başlangıçtaki sürpriz saldırıyla taarruz üstünlüğü sağladı.

Bizans, Herakleios'un etkili istihbarat ağı sayesinde hem kuşatma planını hem de Şahrbaraz'a karşı Sasani sarayındaki entrikayı öğrendi. 'Düşmanı ve kendini bilme' avantajıyla hem başkentin savunmasını hem de diplomatik manevrayı kusursuz zamanladı.

Sasaniler başlangıçta Lazika'nın iç durumu hakkında daha iyi istihbarata sahipti ve kolayca bölgeye girdi. Ancak Bizans, kuşatma sırasında Petra'nın zayıf noktalarını keşfettiğinde kritik bir istihbarat üstünlüğü yakaladı.

Bizans donanması Boğaz'da sağladığı mutlak hakimiyetle iç hat manevrası yaparak düşman kuvvetlerini iki ayrı kıyıda sabitledi. Herakleios'un gönderdiği takviye kuvvetler hızla surlara intikal ederken, Avar-Sasani ordusu ağır teçhizat ve zayıf koordinasyon nedeniyle manevra kabiliyetini tamamen yitirdi.

Bizans, deniz hakimiyeti sayesinde birliklerini hızlıca Lazika kıyılarına intikal ettirdi ve iç hatlarda takviye kabiliyeti gösterdi. Sasaniler ise karadan ikmal yaptıkları için manevraları yavaş ve kısıtlı kaldı.

Patrik Sergius'un İsa'nın ikonasıyla surlarda yaptığı dini geçitler, kendilerini 'kâfirlerle' savaşan kutsal bir millet olarak gören Bizans halkında ve askerlerinde olağanüstü bir moral ve direnç yarattı. Tam tersine, Avar ordusunda başarısız saldırılar ve gemilerinin yakılmasıyla ilahi müdahale korkusu paniğe ve firara yol açtı.

Lazika halkının Bizans'a dönüş kararı, Sasanilerin bölgedeki moral üstünlüğünü çökertti. Bizans askerleri için ise 'iç deniz' Karadeniz'de savaşmak psikolojik olarak daha rahat bir ortam sağladı.

Kuşatma/Meydan Okuma

Yıpratma Savaşı

Herakleios, Sasani generali Şahrbaraz'a gönderilen idam mektubunu ele geçirip göstererek onu savaşmadan etkisiz hale getirdi; bu, Sun Tzu'nun 'düşmanın ittifaklarını bozma' prensibinin klasik bir uygulamasıdır. Böylece en tehlikeli Sasani komutanı pasifize edilerek kuşatmanın seyri değiştirildi.

Bizans, Lazika'nın yerli kralı Gubazes'in Pers korumasından hoşnutsuzluğunu kullanarak onu diplomatik yoldan tekrar kendi tarafına çekmeyi başardı. Bu, savaşmadan büyük bir stratejik kazanım sağladı.

Bizans, sıklet merkezini doğru belirleyerek tüm savunma gücünü Theodosius Surları ve Haliç kıyılarında yoğunlaştırdı. Buna karşılık Avar-Sasani komuta heyeti asıl taarruz ağırlığını nereye vereceğini belirleyemedi; iki ayrı cephede dağınık kalan kuvvetler etkisiz oldu.

Her iki taraf da sıklet merkezi olarak Lazika'nın başkenti ve ana limanı olan Petra'yı doğru tespit etti. Bizans, buraya yaptığı yatırımla Sasanilerin direnme merkezini imha etti.