Mari'nin IŞİD Tarafından İşgali ve Tahribi vs Suriye İç Savaşı

IŞİD, asimetrik tehditlere karşı son derece uyarlanabilir bir doktrin sergilemiş; Suriye ordusu ise geleneksel savunma reflekslerinden kopamamıştır.

Rejim başlangıçta konvansiyonel doktrine bağlı kaldı; Rus müdahalesiyle karma hava-kara harekâtına geçti. Muhalefet ise asimetrik, kentsel ve gerilla savaşını ana doktrin olarak benimsedi. 2024'teki son harekât, düzensiz kuvvetlerden düzenli ilerleme kapasitesine dönüşümün taktiksel başarısını gösterdi.

IŞİD'in ani ve şiddetli baskınları, ağır silah kullanımı ve kafa kesme videoları gibi psikolojik harp unsurları, savunan birlikler üzerinde şok etkisi yaratarak direnci kırmıştır.

Rus hava kuvvetlerinin 2015 müdahalesi rejime belirleyici ateş üstünlüğü kazandırdı ve Suriye ordusu ile Rus uçaklarının koordineli ateş-manevra uygulaması muhalefeti 2016'da Halep'ten çekilmeye zorladı. Buna karşın 2024 harekâtında muhalefet zırhlı araç-piyade koordinasyonunu başarıyla uygulayarak şok etkisi yarattı.

Mari'nin çöl iklimi ve açık arazi yapısı, savunma için doğal engeller sunmamaktadır. IŞİD, gece operasyonları ve kum fırtınalarından faydalanarak gizlenme ve hareket kabiliyeti kazanmıştır. Fırat Nehri, takviye yolları üzerinde engel oluşturmuştur.

Kuzey Suriye'nin engebeli coğrafyası ve Fırat vadisi muhalefete savunma derinliği sağladı. Çöl kuşağı IŞİD açısından sığınak işlevi görürken rejim kıyı şeridi ve Alevi nüfusun yoğun olduğu dağlık Lazkiye bölgesini stratejik dayanak olarak kullandı.

IŞİD'in konvansiyonel olmayan savaş yöntemleri, dezenformasyon ve tuzaklı araçlar kullanması, Suriye ordusunun beklentilerini boşa çıkarmıştır.

Rejim erken dönemde 'terörle mücadele' söylemi ile uluslararası destek sağlamaya çalıştı; muhalefet ise kentsel alanda sivil camia içine gömülerek hava saldırılarını zorlaştırdı. 2024 harekâtında HTŞ, birliklerini kışlık operasyon kılığında gizleyerek sürpriz hız kazandı.

IŞİD, yerleşik ajanları ve keşif unsurları sayesinde Mari'deki Suriye güçlerinin mevcudiyetini ve direnç kapasitesini tam olarak bilmiş; buna karşılık Suriye istihbaratı, IŞİD'in niyeti ve zamanlaması konusunda kör kalmıştır.

Rejim Rus ve İran istihbarat ağlarına yaslanırken muhalefet mahalle bazlı insan istihbaratında belirgin üstünlük taşıdı. 2024 harekâtında HTŞ'nin Halep'i 48 saat içinde alması, rejimin stratejik düzeydeki istihbarat körlüğünü gözler önüne serdi.

IŞİD, motorize birlikler ve hafif araçlarla hızlı ilerleme kaydederek iç hatlar avantajıyla zayıf noktalara yoğunlaşmıştır. Suriye kuvvetleri ise koordinasyonsuz ve yavaş reaksiyon göstermiştir.

Rejim iç hatlar avantajıyla büyük şehirler arası kuvvet intikal etti; ancak 2024'teki HTŞ saldırısında muhalefet dış hatlar üzerinden paralel eksenli hızlı ilerlemeyle rejim birliklerini çevirme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı. Rejimin manevra kapasitesi 2024'e gelindiğinde ağır biçimde aşınmıştı.

IŞİD, dini fanatizm ve zafer ideolojisiyle yüksek moral sergilerken, Suriye askerleri arasında iç savaşın getirdiği tükenmişlik ve yetersiz motivasyon belirleyici olmuştur.

Erken dönemde rejim profesyonel ordu ve mezhepsel bağlılık sayesinde moral üstünlüğünü korudu. Uzayan savaş, ekonomik çöküş ve reel maaş kayıpları sonucunda ordu disiplini dağıldı; 2024'te birçok tümen firar veya teslimiyetle çözüldü. Muhalefette ise haklılık inancı ve 2011 travmasının motivasyonu savaş boyunca canlı kaldı.

Kuşatma/Meydan Okuma

Yıpratma Savaşı — On üç yıl boyunca hiçbir taraf kesin imha gücüne ulaşamadı; çatışma rakibin insan kaynağını, ekonomisini ve siyasi iradesini tüketen kronik bir yıpratma savaşına dönüştü.

IŞİD, bölgeye yönelik önceden yaptığı propaganda ve korku salma taktikleriyle bazı yerel unsurları direniş göstermeden çekilmiş veya teslim olmuştur. Bu sayede fiili çatışma olmadan kontrol sağlamıştır.

Muhalefet 2024 nihai harekâtında psikolojik savaşı etkin kullandı: ordu birliklerinin savaşmadan dağıldığı kentlerde kitlesel teslimiyet görüldü. Rejimin Şam'ı dahi savunmaksızın terk etmesi, Sun Tzu'nun 'savaşmadan kazanma' ilkesinin taktiksel boyutta tezahürüdür.

IŞİD, Mari'ye yönelik harekatta sıklet merkezi olarak arkeolojik alanın sembolik ve stratejik önemini doğru belirlemiş; Suriye hükümeti ise burayı koruma önceliğini düşük tutarak kuvvetlerini yanlış yerde yoğunlaştırmıştır.

Rejimin sıklet merkezi Şam-Lazkiye ekseni ve Alevi nüfus desteğiydi; muhalefet bu ekseni Kuzey Suriye'den aşağı doğru kesmekle fiilen rejimin varoluşsal güvencesini çökertti. HTŞ Halep-Hama-Humus koridorunu süratle geçerek Şam'ı açık bıraktı.