Selanik (Makedonya) Cephesi Harekâtı vs Yüz Gün Taarruzu

Üç yıl statik kalan İtilaf cephesi, Franchet d'Espèrey'in komutasıyla dinamik manevra doktrinine geçişte örnek bir esneklik sergiledi. Bulgar komutası ise mevzi savunmasına aşırı bağlılık nedeniyle çöküş anında esnek geri çekilme planı uygulayamadı.

Müttefikler 1917 hatalarından öğrenerek tank-piyade-topçu-uçak entegrasyonunda dinamik bir birleşik silah doktrini geliştirdi; Alman tarafı ise elastik savunma doktrinine rağmen insan kaynağı tükendiği için adapte olamadı.

15 Eylül sabahı 600'den fazla İtilaf topunun sekiz saatlik hazırlık ateşi, Dobro Pole sektöründe Bulgar savunmasını fiziksel ve psikolojik olarak parçaladı. Topçu-piyade senkronizasyonu Batı Cephesi standartlarına ulaşmıştı.

Önceden hazırlık atışı yapmadan başlatılan "hurricane bombardment" (sürpriz topçu fırtınası), tank dalgaları ve yakın hava desteği senkronize edilerek Alman cephesinde psikolojik çöküş tetiklendi.

Moglena dağları üç yıl Bulgar savunmasının kalkanı oldu; ancak aynı dağlar 1918 Eylül'ünde geçilemez sanılan yamaçlardan yapılan taarruzla İtilaf lehine bir sürpriz unsuruna dönüştü. Doğa, üstün hazırlık yapan tarafa hizmet etti.

1918 sonbaharının çamurlu arazisi Alman geri çekilmesini yavaşlatırken, Müttefikler tankları ve motorlu birliklerle araziyi avantaja çevirerek doğayı müttefik olarak kullandı.

İtilaf, taarruz öncesi yan sektörlerde aldatma faaliyetleri ve sahte top yığınaklarıyla Bulgar dikkatini Vardar vadisine çekti. Asıl darbe, dik ve tahkimsiz sanılan Moglena yamaçlarından geldi; bu klasik bir yön aldatması başarısıdır.

Amiens'taki 8 Ağustos baskını, tankların gizli intikali, telsiz aldatması ve sahte hareketlerle kusursuz bir operasyonel sürprize dönüştürüldü; Ludendorff bunu "Alman ordusunun kara günü" olarak nitelendirdi.

Sırp ordusunun anavatan keşif bilgisi ve İtilaf hava gözetlemesi, Bulgar mevzilerinin haritalanmasında belirleyici oldu. Bulgar komutası ise düşmanın taarruz eksenini öngörmede stratejik körlük yaşadı.

Müttefiklerin sinyal kırma, hava keşfi ve esir sorgulama üstünlüğü; Alman OHL'sinin Amiens taarruzunu tahmin edememesiyle doruğa ulaştı.

Üç yıllık siper kilitlenmesinden sonra Franchet d'Espèrey'in 15 Eylül 1918 taarruzu, klasik manevra harbinin geri dönüşünü işaretledi. İtilaf birlikleri 45 günde 700 km ilerleyerek Tuna'ya ulaştı; bu, savaşın o ana kadarki en hızlı stratejik ilerlemesiydi.

Müttefikler iç hatlar avantajını kullanmasa da farklı sektörlerden ardışık taarruzlarla (Amiens, Albert, St. Mihiel, Meuse-Argonne) Alman ihtiyatlarını sürekli yer değiştirmeye zorlayarak operasyonel tempoyu ele geçirdi.

Sırp birliklerinin anavatanlarını kurtarma motivasyonu ile Bulgar piyadesinin gıda kıtlığı ve üç yıllık yorgunluğu arasındaki moral makas Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramının ders kitabı örneğidir. Moral çöküşü askeri çöküşten önce gerçekleşti.

AEF'in taze morali ve zafer yakınlığı duygusu Müttefiklere muazzam itki sağlarken; Alman birliklerinde teslim olma oranlarındaki patlama ve donanmadaki Kiel isyanı Clausewitzçi "sürtüşmenin" en yıkıcı örneğini sergiledi.

Yıpratma Savaşı — Cephe 1915-1918 arası üç yıl statik yıpratma karakterinde sürdü; ancak Eylül 1918'deki Vardar Taarruzu kısa sürede imha muharebesine dönüştü.

İmha Muharebesi — Foch'un "Tout le monde à la bataille!" emriyle Alman ordusunun toptan yok edilmesi ve teslimiyeti hedeflendi.

İtilaf, ekonomik abluka ve diplomatik baskıyla Bulgaristan'ın savaş iradesini taarruz öncesinde aşındırdı. Vardar Taarruzu başladığında Sofya hükümeti zaten mütareke sinyalleri veriyordu; askeri zafer, siyasi çözülmenin tetikleyicisi oldu.

Müttefikler İngiliz deniz ablukasıyla Almanya'yı muharebe öncesinde ekonomik ve psikolojik olarak yıpratmıştı; bu sessiz savaş, cephedeki tüm zaferlerden daha belirleyici oldu.

İtilaf, Schwerpunkt'ı Bulgar komutasının zayıf savunma kabul ettiği Dobro Pole'de doğru tespit etti. Merkezi Kuvvetler ise rezervlerini doğu sektörlerde tutarak siklet merkezini yanlış okudu; bu hata cephenin 48 saatte yarılmasına yol açtı.

Müttefiklerin Schwerpunkt'ı Hindenburg Hattı'nın St. Quentin Kanalı sektörüydü ve doğru tespit edildi; Alman komutası ise sıklet merkezini koruyacak ihtiyatları Bahar Taarruzu'nda zaten tüketmişti.