Sümer’in Akad Fethi vs Vietnam Savaşı

Akad kuvvetleri, bir kuşatma savaşında olduğu kadar meydan muharebesinde de esneklik göstermiş; her şehrin özel savunma koşullarına uyum sağlamıştır. Sümer savunması ise şehir merkezli, statik ve yenilikten yoksun kalmış; tek bir dış yardım veya gerilla taktiği geliştirememiştir.

Kuzey, konvansiyonel harpten gerilla harbine ve tekrar konvansiyonele (1975 İlkbahar Taarruzu) kusursuz geçişler yaptı; ABD ise "ara-ve-imha" doktrininde katı kaldı, Vietnamlaştırma çok geç ve koordinasyonsuz uygulandı.

Akad ordusunun mızraklı ve yaylı birliklerini senkronize kullanımı, Sümerlerin yoğun piyade düzenine karşı hem fiziksel hem de psikolojik bir şok yaratmıştır. Sargon'un şehir surlarını sistematik olarak yıkması, askeri gücünün caydırıcılığını sembolize eden bir ateş gücü gösterisidir.

ABD'nin B-52 Arc Light harekâtları, napalm ve topçu ateş gücü taktiksel düzeyde ezici şok etkisi yarattı; ancak hedefin asimetrik ve dağınık yapısı bu şoku stratejik psikolojik çöküşe dönüştüremedi, düşman iradesi kırılmadı.

Mezopotamya'nın düz ve geniş alüvyon ovası, profesyonel Akad ordusunun manevra kabiliyetini artırırken, Sümer şehir devletlerinin surlar ve kanallarla örülü savunma mimarisi, Sargon'un her şehri kuşatma altına almasını gerektirmiştir. Ancak nehirlerin kontrolü, ikmal için elzem olduğundan, Sargon'un 'denize kadar' uzanan seferi coğrafyayı stratejik silah olarak kullanma becerisini gösterir.

Muson yağmurları, üçlü katman cangıl örtüsü ve dağlık sınır hatları Kuzey lehine mutlak bir doğal müttefik rolü oynadı; ABD hava gücü üç katmanlı örtü altındaki kuvvetleri imha edemedi, arazi düşmanın kale duvarına dönüştü.

Sargon'un Kiş Kralı Urzababa'ya karşı darbesi, askeri seferden önce gelen siyasi bir istihbarat başarısıdır. Fetih sırasında ise düşmanı şaşırtacak büyük bir aldatma yoktur; daha çok ezici kuvvet ve doğrudan saldırı kullanılmıştır. Asıl hile, stratejik planda, düşmanın ayrılıklarını kullanmaktır.

Tet Taarruzu klasik bir harp hilesi şaheseridir; ABD istihbaratı taarruzun ölçeğini tamamen ıskaladı. Kuzey, hem operasyonel baskın hem de stratejik aldatma düzeyinde üstünlüğü elinde tuttu.

Sargon, yıllarca Kiş sarayında öğrendiği Sümer siyaseti, askeri yapıları ve arazi bilgisiyle 'düşmanını ve kendini bilme' avantajını kullanmış; karşısında ise yeni bir tehdit olan Akad'ın yeteneklerinden habersiz, kendi aralarında ittifak sorunları yaşayan bir koalisyon bulmuştur.

Hanoi, ABD iç siyasi dinamiklerini ve ARVN zafiyetlerini neredeyse tamamen okuyabildi; Washington ise Vietnam toplumunu, milliyetçi refleksleri ve rakibin irade eşiğini hiçbir zaman doğru ölçemedi, stratejik körlük yaşadı.

Sargon, Lugalzagesi'yi Uruk'ta mağlup ettikten sonra, derhal güneye yönelerek Ur, E-Ninmar ve Umma'yı ardışık darbelerle ezmiştir. Bu, iç hatların süvari benzeri bir mobiliteyle kullanılması anlamına gelir; koalisyon kuvvetleri her bir şehirde çakılıp kalmıştır.

PAVN corps benzeri esnek tümen yapısıyla Ho Şi Minh Yolu üzerinden Laos-Kamboçya derinliğinde iç hatları kullandı; ABD ise helikopter hareketliliğine rağmen kalıcı mevzi tutamayan dış hat operatörü konumunda kaldı.

Sargon'un doğum efsanesiyle beslenen 'ilahi seçilmişlik' aurası, ordusunda zafer inancını pekiştirirken; Lugalzagesi'nin esir düşmesi ve Enlil tapınağında boyundurukla teşhir edilmesi, Sümer direnişinin manevi merkezini çökertmiştir. Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramı, koalisyonun iç anlaşmazlıklarıyla maksimuma ulaşmıştır.

Kuzey tarafında ulusal kurtuluş inancı ve Konfüçyüsçü dayanıklılık Clausewitz'in sürtüşme eşiğini olağanüstü yükseltti; ABD tarafında zorunlu askerlik, ırksal gerilim, uyuşturucu krizi ve meşruiyet boşluğu moral çöküşüne yol açtı.

İmha Muharebesi

Yıpratma Savaşı — Kuzey Vietnam uzun süreli kayıp verdirme yoluyla ABD'nin siyasi iradesini kırmayı bilinçli bir stratejik hedef olarak belirledi ve başarıya ulaştırdı.

Sargon, fetih öncesinde Kiş'teki siyasi kariyeri boyunca Sümer kralları arasındaki rekabeti gözlemlemiş ve bu bilgiyi kullanarak ilk darbeyi Uruk'a indirip koalisyonu psikolojik olarak çökertmiştir. Lugalzagesi'nin müttefiklerinin, liderleri esir alındıktan sonra direnme iradeleri kırılmıştır.

Kuzey Vietnam, ABD'nin iç cephesini (anti-savaş hareketi, medya, Kongre) stratejik hedef olarak belirleyerek savaşmadan kazanma doktrinini uyguladı; Tet Taarruzu taktiksel bir yenilgi olmasına rağmen ABD kamuoyunun savaş iradesini kırarak stratejik zafere dönüştü.

Sargon, sıklet merkezi olarak koalisyonun lider şehri Uruk ve kralı Lugalzagesi'yi doğru teşhis etmiş ve ilk darbeyi buraya indirmiştir. Bu, koalisyonun sinir merkezini felç ederek diğer şehirlerin tecrit edilmesini ve direnme kabiliyetini yitirmesini sağlamıştır.

Kuzey Vietnam siklet merkezini doğru tespit etti: ABD'nin ulusal iradesi. ABD ise düşmanın siklet merkezini (halk desteği ve siyasi kararlılık) hiçbir zaman doğru okuyamadı, kuvvetlerini yanlış hedeflere yığdı.