Süveyş Krizi vs Yıpratma Savaşı

İsrail dinamik manevra savaşı uyguladı; Anglo-Fransız kuvvetleri ise II. Dünya Savaşı doktrinine sıkışmış statik bir çıkarma harekâtı yürüttü. Mısır'ın doktrin esnekliği ise askeri değil siyasi zeminde gösterildi.

Mısır, Sovyet topyekün savaş doktrininden esnek yıpratma stratejisine geçiş yaparak kendi yeteneklerine uygun bir model geliştirebildi. İsrail ise geleneksel muharebe konseptine sadık kalarak, gerilla taktiklerine ve uzun süreli yıpratmaya karşı doktrinel esneklik göstermedi; Bar-Lev Hattı statik savunma anlayışının iflasını temsil etti.

Port Said'e yapılan paraşüt çıkarması ve Kahire'nin bombalanması tipik bir şok harekâtıydı; ancak bu şok askeri çöküş değil siyasi tepki yarattı ve müttefikleri geri çekmeye zorladı.

İsrail Hava Kuvvetleri, Mısır derinliklerindeki stratejik hedeflere yönelik akınlarıyla şok etkisi yaratmaya çalıştı, ancak Mısır'ın giderek güçlenen hava savunma şemsiyesi bu etkiyi zamanla sınırladı. Mısır ise kütle topçu ateşi ve ani komando baskınlarıyla taktik şok yaratmayı hedefledi; fakat Bar-Lev Hattı'nın tahkimatları bu şokun emilmesine yardımcı oldu.

Sina'nın çöl coğrafyası zırhlı harekât için ideal arazi sunarken, Süveyş Kanalı kritik bir harp tıkacı oluşturdu; Mısır kanalı gemilerle tıkayarak coğrafyayı son bir silah olarak kullandı.

Süveyş Kanalı'nın doğal engel olarak sağladığı taktik derinlik, Mısır'ın topçu ve hava savunma sistemleri için ideal bir mevzi yarattı. Çöl ikliminin getirdiği toz fırtınaları ve aşırı sıcaklar her iki tarafın hava ve kara harekâtını zaman zaman kısıtladı; ancak İsrail'in helikopter ve uçak operasyonları için daha uygun meteorolojik istihbarata sahip olması avantaj sağladı.

Sèvres Protokolü modern tarihin en rafine harp hilelerinden biriydi; İsrail saldırısını bahane ederek 'barışı koruma' kisvesiyle müdahale planı uygulandı ancak hile BM ve ABD tarafından deşifre edildi.

İsrail, komando baskınlarında sızma ve aldatma taktiklerini ustalıkla kullandı; Mısır'ın beklemediği ani darbelerle hem fiziksel hem psikolojik baskı tesis etti. Mısır ise ateşkesi ihlal ederek SAM füzelerini kanal yakınına sürpriz biçimde konuşlandırarak İsrail'e karşı bir oldubitti yarattı ve harp hilesinde üstünlüğü ele geçirdi.

Sèvres gizli anlaşması istihbarat asimetrisinin zirvesiydi; ancak Mısır'ın siyasi istihbaratı Washington ve Moskova'nın tepkisini doğru okuyarak askeri istihbarat zayıflığını telafi etti.

İsrail, Mısır'ın komuta kademesi ve savunma zafiyetlerini ayrıntılı biçimde haritalandırmasına rağmen, Mısır'ın politik niyeti ve Sovyetler'le füze konuşlandırma planlarını tam olarak çözemedi. Mısır ise İsrail'in nasıl tepki vereceğini kestirebilse de, İsrail'in iç istihbaratına nüfuz etmekte zayıf kaldı.

İsrail Savunma Kuvvetleri, Dayan'ın agresif manevra doktriniyle Sina'yı 100 saatte geçerek iç hatlar avantajını kullandı; Anglo-Fransız kuvvetleri ise siyasi tereddüt nedeniyle manevra hızını kaybetti.

Cephenin darlığı ve kanal engeli her iki tarafın manevra serbestisini kısıtladı. İsrail, iç hat avantajını kullanarak kuvvetlerini kanal cephesine hızla kaydırabilse de, stratejik derinliğinin azlığı nedeniyle karşılıklarını belirli sektörlerde yoğunlaştırdı. Mısır ise dış hatlarda kalmasına rağmen, kanalı aşma zorunluluğu olmadan ateş yoğunluğunu artırarak bu dezavantajı dengeledi.

Nasır'ın kanalı kamulaştırma cesareti Arap dünyasında destansı bir moral çarpanı yarattı; askeri yenilgiye rağmen 'direnişin sembolü' oldu, Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramı müttefikler aleyhine işledi.

Mısır için savaşın meşruiyeti, 1967'de kaybedilen toprakların geri alınması davasına dayanıyordu; bu durum askeri moralin sürdürülmesinde kritik rol oynadı. İsrail'de ise uzayan çatışma ve artan zayiatlar, 'savaş yorgunluğu' ve iç kamuoyunda sorgulamalara yol açarak psikolojik direnci azalttı. Golda Meir'in 'asimetrik karşılık' politikası, moral üstünlüğü yeniden kazanma çabasıydı.

Kuşatma/Meydan Okuma — Süveyş Kanalı'nın stratejik kontrolü için yürütülen sınırlı bir harekât karakteri taşıdı.

Yıpratma Savaşı

Nasır, Eisenhower ve Kruşçev'i diplomatik sahada müttefik olarak kullanarak kaybedilmiş muharebeyi kazanılmış savaşa çevirdi; Sun Tzu'nun 'düşmanın ittifaklarını böl' prensibinin mükemmel uygulaması gerçekleşti.

Mısır, doğrudan bir zafer beklemekten ziyade İsrail'i siyasi ve psikolojik olarak yıpratarak uluslararası baskıyı artırmayı hedefledi. Altı Gün Savaşı'nın getirdiği 'yenilmezlik' algısını zedelemek, İsrail kamuoyunda savaş yorgunluğu yaratarak ateşkes için zemin hazırlamak Mısır'ın savaşmadan kazanma stratejisidir.

Müttefiklerin Schwerpunkt'u Süveyş Kanalı bölgesiydi; ancak gerçek sıklet merkezi Washington ve Moskova'ydı ve bu noktayı gözden kaçırdılar. Nasır ise asıl siklet merkezinin uluslararası kamuoyu olduğunu doğru tespit etti.

Mısır'ın sıklet merkezi, İsrail'in insan kaynaklarına karşı uyguladığı yıpratma operasyonlarıydı. İsrail ise Mısır'ın hava savunma altyapısı ve ekonomik merkezlerine yönelik derin darbeleri sıklet merkezi olarak seçti. Her iki taraf da birbirinin sıklet merkezini isabetle tespit etti; ancak Mısır'ın siyasi iradeyi hedef alan uzun vadeli stratejisi daha etkili oldu.