Üçüncü Suriye Seferi vs Yom Kippur Savaşı

Ramses, tek bir ana kuvvetle ilerleyen geleneksel Mısır doktrinini terk ederek duruma uygun şekilde kuvvetlerini bölmüş; her iki kol da arazi ve düşman durumuna göre taktiksel adaptasyon sergileyerek başarılı olmuştur. Kenan tarafı ise statik şehir savunmasına bel bağlamış, herhangi bir manevra kabiliyeti gösterememiştir.

Mısır, sürpriz operasyonundan sonra statik taktikle (takviye dalgalarının merkez yoğunlaştırması) sınırlanmış; Saad el-Şâzlî'nin esnek flanş manevrasını Kahire'nin ısrar üzerine terk etmiştir. İsrail ise 'Porugal Merkez Doktrini' (iç bölgenin saatlı boşluklarını keşfedip penetrasyon yolu açma) ve 'Amphibiye Esnekliği' (paraşütçü-zırhlı koordinasyonu) yoluyla doktrinal evrim göstermiştir. Sharon'ın kanala geçişi, Mısır'ın stratejik yenilgisine dönüşmüştür.

Mısır'ın hafif savaş arabaları ve okçu birlikleri, özellikle açık arazideki çatışmalarda Kenan piyadesini dağıtarak şok etkisi yaratmış; Ramses'in şahsen yönettiği taarruzlar ise düşman komuta yapısını felç etmiştir. Buna karşılık Kenan tarafında süvari veya şok birlikleri eksikliği, Mısır ilerleyişini durduramamıştır.

İsrail, erken hava saldırıları (Mısır havaalanları ve SAM sistemlerine yönelik Priha Operasyonu) yoluyla hava üstünlüğünü tesis etmiş; Mısır'ın Sovyet SAM-3, SAM-2 hava savunma ağını çözmüştür. Tank vs. tank çarpışmalarında (Çin Çiftliği, 17 Ekim), İsrail'in Merkava ve M48 tankları, Mısır'ın T-55/62 tanklar karşısında ateş kontrolü ve optics açısından üstün olmuş; Mısır'ın 'şok' (sayısal sürü) avantajı yavaş yavaş kırılmıştır. Paraşütçü operasyonu (16/17 Ekim gece), alçak irtifada Mısır savunması içine nüfuz etmiş ve kanalda köprü kurulmasına yardımcı olmuştur.

İlkbahar aylarında başlatılan sefer, yaz sıcakları bastırmadan önce tamamlanmış; Kenan'ın engebeli arazisi ve su kaynaklarının sınırlılığı, Mısır ordusunun lojistik planlamasını zorlasa da, Ramses'in tecrübeli kurmay heyeti araziyi etüt ederek geçiş güzergahlarını doğru tespit etmiştir. Kenan kuvvetleri ise doğal savunma hatlarını yeterince kullanamamıştır.

Yom Kippur Savaşı, Ekim mevsiminde Kuzey Hemisferde sonbaharın başlangıcıdır; Mısır'ın açılış saldırısı ışık saatlerini (Ekim 6, Cuma akşamı) maksimal kullanarak İsrail'in Şabat gözlemini (teknoloji kullanma kısıtı) istismar etmiştir. Arazi ise Sina Yarımadası'nın kolay gözlemlenebilen ovası, Süveyş Kanalı'nın maneuvra engeli, ve Bar-Lev Hattı'nın statik şark sahili konumları İsrail'in avantajıdır. Kuzey ve güney dehlizleri (Deversoir Geçidi, Dilmış Geçidi) İsrail'in hare kanal aşıncılık operasyonunu mümkün kılmıştır. Mısır'ın 'yer' (kanal batısı müdafaa) avantajı İsrail'in 'gök' (hava) avantajı ve operasyonel manevra becerisiyle kırılmıştır.

Bu seferde belirgin bir harp hilesi kullanılmamış; ancak Ramses'in önceki Kadeş deneyiminden aldatarak yanıltma taktiklerine karşı aşırı temkinli davranması, Hititlerin olası bir aldatma girişimini boşa çıkarmış ve Mısır'ın stratejik baskınını korumuştur.

Mısır, 'Çeçen' haber operasyonu (sürpriz zamanlanması) ve Bar-Lev Hattı'nın statik savunmasını aldatıcı hareket (köprü kurma planlarını gizleme) yoluyla başarılı baskın gerçekleştirmiştir. İsrail ise muharebe süreci boyunca hava keşfi ve radar istihbaratı yoluyla Mısır takviye konumlarını öğrenmiş, düşmanı zımni kurtuluş reaksiyonlarına zorlamıştır. Paraşütçü operasyonu (16/17 Ekim gece), Mısır komutasının dikkatini Çin Çiftliği meydan muharebesinden kanal genişliğine çekmek üzere tasarlanmış psikiyatrik-taktiksel aldatmadır.

Ramses, Kadeş'teki istihbarat fiyaskosundan çıkardığı dersle bu seferde keşif ve haber alma faaliyetlerini artırmış; Kenan prenslerinin planlarından haberdar olarak ordusunu ona göre konuşlandırmıştır. Hititler ise Mısır'ın gerçek niyetini ve harekat zamanlamasını tam olarak kestirememiştir.

Mısır, Çeçen istihbaratından (sürpriz operasyon planı) faydalanarak İsrail'in Bar-Lev Hattı'nı yetersiz görmesini kasıtlı olarak exploite etmiştir. İsrail ise savaş başladıktan sonra keşif ve hava istihbaratı yoluyla Mısır'ın zırhlı takviye konuşlanmasını izlemek, yeniden gruplandırmasını tahmini açısından avantaj sağlamıştır. Bununla, Mösyü'de istihbarat asimetrisi dinamiktir: başlangıç (Mısır lehine) ve muharebe ortası (İsrail lehine) olmak üzere ters döndüğü görülür.

Ramses, ordusunu iki ayrı kol halinde düzenleyerek iç hat manevrasına benzer bir üstünlük sağlamış; oğlu Amun-her-khepeshef komutasındaki birlik güneyden hızlıca ilerleyerek düşmanı şaşırtırken, bizzat yönettiği ana kuvvet kuzeyden taarruz ederek Kenan direnişini iki ateş arasında bırakmıştır. Bu eş zamanlı baskı, düşmanın birliklerini kaydırmasını ve etkili bir savunma hattı kurmasını engellemiştir.

İsrail, Ariel Sharon'un Dilmış Geçidi keşfi ve kanal kuzeyine birlik çıkarması (Abiray-Lev operasyonu) yoluyla Mısır'ın statik müdafaasını yanından dolanmıştır. Paraşütçü harekâtı ve köprü kuruluşu, iç hat manevrasının (Sina'nın kuzey-güney yolları) pratik uygulamasıdır. Mısır ise ilk fazda (Bar-Lev Hattı penetrasyonu) kolay manevrı göstermiş, ancak takviye dalgalarının koordinasyonunda (Muharram el-Adli'nin zırhlı taarruzu, 17 Ekim) statik kalıplardan kurtulamayıp İsrail'in karşı saldırısına çarptırılmıştır.

II. Ramses'in 'tanrı-kral' imajı ve daha önceki seferlerde kazandığı yenilmezlik ünü, Mısır askerleri üzerinde yüksek moral etkisi yaratırken, Kenan prenslerinin Hitit desteğine rağmen Mısır ordusu karşısındaki psikolojik çöküşü, birçok şehrin savaşmadan teslim olmasına yol açmıştır. Sürtüşme (friction) Mısır lehine minimize edilmiştir.

Mısır, Arap kamuoyu açısından Suez Şehri'ni tahrif eden İsrail'e ilk büyük darbesi indirmek (Bar-Lev Hattı'nı kırmak) sayesinde büyük moral kazanımı elde etmiştir. Askerleri, '1967 yenilgisi' telaşını kırarken İsrail askerinde ilk şaşkınlık ve ölüm korkusu yaşanmıştır. Bununla birlikte, İsrail'in yedek sistemi (ani mobilizasyon) ve Ariel Sharon gibi agresif komutanların psikiyatrik direnci, muharebe ilerledikçe Mısır'ın moral avantajını aşındırmıştır. Son dönem (17-25 Ekim), İsrail'in kanal doğu sahili kontrol alması Mısır askerindeki emir zincirini kırmasına sebep olmuştur.

Kuşatma/Meydan Okuma

Yıpratma Savaşı — Savaş, İsrail'in ilk hafta ağır tank ve personel kayıplarına rağmen kademeli olarak mukavemeti kırdığı ve Mısır'ın zırhlı takviye dalgalarını erode ettiği bir yıpratma savaşıdır. Taktiksel meydan muharebeleri (Çin Çiftliği, Bint Jbeil, Golan'da Suriye karşılaşmaları) büyük ölçekli attrition döngüsü içinde gerçekleşmiştir. Her iki tarafın zayiatı (İsrail: ~2,600 asker, ~400 tank; Mısır: ~8,000 asker, ~2,000 tank) yöpratma dinamiğini gösterir.

Ramses, Kadeş sonrası imzaladığı antlaşmayla Hitit cephesini bir süreliğine dondurmuş ve bu sayede Kenan prenslerini diplomatik yalnızlığa itmiştir; sefer öncesinde psikolojik üstünlük ve bölgedeki Mısır yanlısı unsurların desteğiyle bazı şehirler mukavemet göstermeden teslim olmuştur.

Mısır, Arap ulusunu moral açısından harekete geçirme ve Bar-Lev Hattı'nın 'pekiştirilmiş kale' imajını kırma hedefini başarıyla gerçekleştirmiştir; savaştan sonra diplomasi (Kâmp Devid Akortları yolunda) konumlandırılmıştır. İsrail, teknik olarak kazanmasına rağmen (kanal doğu sahili kontrolü), Sina'daki uzun savaşın maliyeti ve uluslararası basıncı göz önüne alarak kademeli geri çekilişe yönelmiştir. Her iki taraf 'savaşmadan kazanma' hedefini kısmen sağlamıştır: Mısır iç motivasyon, İsrail ise dış (ABD) desteği ve teknik üstünlük yoluyla.

Ramses, Schwerpunkt'ı doğru tespit ederek ana darbeyi Kenan'ın kilit şehirleri Kudüs, Eriha ve Upi üzerine yoğunlaştırmış; düşmanın asıl direnç merkezini çökertmeyi hedeflemiştir. Buna karşılık Kenan koalisyonu, hangi Mısır kolunun asıl tehdit olduğunu kestirememiş ve kuvvetlerini dağınık tutmuştur.

Mısır'ın Siklet Merkezi: Süveyş Kanalı batı sahili, Bar-Lev Hattı'nın bir kısım istihkâmı ve Kairo'ya yakın lojistik merkezi (İsmailia bölgesi). İsrail'in bu merkezi penetrasyonu (Dilmış Geçidi aracılığıyla kanal doğusundan batısına atılama) stratejik başarıya yol açmıştır. İsrail'in Siklet Merkezi: Negev çölü ve Sinai yarımadası maneuvra alanı; burayı kontrol etmek Mısır ordusu takviyesini bloke eder. Ariel Sharon, bu merkezi doğru tespit edip Golan'da Suriye'nin zırhlı taarruzu tarafından zayıflatılan İsrail cephesini desteklemek için birlikler kaydırabilmiştir.