Vietnam Savaşı vs İrlanda Bağımsızlık Savaşı

Kuzey, konvansiyonel harpten gerilla harbine ve tekrar konvansiyonele (1975 İlkbahar Taarruzu) kusursuz geçişler yaptı; ABD ise "ara-ve-imha" doktrininde katı kaldı, Vietnamlaştırma çok geç ve koordinasyonsuz uygulandı.

IRA, klasik Easter Rising'in sabit mevzi savaşı doktrinini terk ederek tamamen asimetrik vur-kaç modeline geçti — bu doktrin esnekliği zaferin temeli oldu. Britanya ise Boer Savaşı dersleri olmasına rağmen kolonyal polisiye doktrini aşamadı.

ABD'nin B-52 Arc Light harekâtları, napalm ve topçu ateş gücü taktiksel düzeyde ezici şok etkisi yarattı; ancak hedefin asimetrik ve dağınık yapısı bu şoku stratejik psikolojik çöküşe dönüştüremedi, düşman iradesi kırılmadı.

Britanya tarafı topçu ve zırhlı araç gibi şok unsurlarına sahip olsa da gerilla harbinde bunlar etkisiz kaldı. IRA'nın baskın pususu (Kilmichael, Crossbarry) psikolojik şok etkisini ateş gücü dezavantajına rağmen yarattı.

Muson yağmurları, üçlü katman cangıl örtüsü ve dağlık sınır hatları Kuzey lehine mutlak bir doğal müttefik rolü oynadı; ABD hava gücü üç katmanlı örtü altındaki kuvvetleri imha edemedi, arazi düşmanın kale duvarına dönüştü.

İrlanda'nın çitle bölünmüş tarım arazileri, sisli iklimi ve dağlık güney kontlukları (Cork, Kerry) klasik Britanya manevra doktrinini felç etti; arazi IRA'nın doğal müttefiki haline geldi.

Tet Taarruzu klasik bir harp hilesi şaheseridir; ABD istihbaratı taarruzun ölçeğini tamamen ıskaladı. Kuzey, hem operasyonel baskın hem de stratejik aldatma düzeyinde üstünlüğü elinde tuttu.

Collins'in çift kimlikli ajanları, sahte cenaze törenleri ve sivil kılığında operasyonlar Britanya'yı sürekli yanılttı. Britanya tarafı ise hiçbir aldatma operasyonu kuramadı; tepkisel ve şeffaf kaldı.

Hanoi, ABD iç siyasi dinamiklerini ve ARVN zafiyetlerini neredeyse tamamen okuyabildi; Washington ise Vietnam toplumunu, milliyetçi refleksleri ve rakibin irade eşiğini hiçbir zaman doğru ölçemedi, stratejik körlük yaşadı.

Collins'in 'The Squad'ı Britanya istihbaratını delip geçerken, Britanya kuvvetleri yerel halktan tek bir güvenilir bilgi alamadı; bu mutlak istihbarat asimetrisi, sayısal dengesizliği telafi eden ana faktördü.

PAVN corps benzeri esnek tümen yapısıyla Ho Şi Minh Yolu üzerinden Laos-Kamboçya derinliğinde iç hatları kullandı; ABD ise helikopter hareketliliğine rağmen kalıcı mevzi tutamayan dış hat operatörü konumunda kaldı.

IRA uçan kolları (flying columns) küçük, hızlı ve kendi kendine yeten birimler olarak iç hatları ustaca kullandı. Britanya konvoyları ana yollarla sınırlı kalırken, IRA arazi üzerinde mutlak manevra serbestisine sahipti.

Kuzey tarafında ulusal kurtuluş inancı ve Konfüçyüsçü dayanıklılık Clausewitz'in sürtüşme eşiğini olağanüstü yükseltti; ABD tarafında zorunlu askerlik, ırksal gerilim, uyuşturucu krizi ve meşruiyet boşluğu moral çöküşüne yol açtı.

Black and Tans'ın Cork şehir merkezini yakması ve sivil misillemeleri, Britanya tarafının moralini siyasi olarak çökertirken İrlanda halkının direnç iradesini perçinledi; Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramı işgal kuvvetinin aleyhine işledi.

Yıpratma Savaşı — Kuzey Vietnam uzun süreli kayıp verdirme yoluyla ABD'nin siyasi iradesini kırmayı bilinçli bir stratejik hedef olarak belirledi ve başarıya ulaştırdı.

Yıpratma Savaşı — IRA, Britanya'yı askeri olarak yenmeyi değil, işgalin siyasi ve ekonomik maliyetini sürdürülemez kılmayı hedefleyen klasik bir gerilla yıpratma kampanyası yürüttü.

Kuzey Vietnam, ABD'nin iç cephesini (anti-savaş hareketi, medya, Kongre) stratejik hedef olarak belirleyerek savaşmadan kazanma doktrinini uyguladı; Tet Taarruzu taktiksel bir yenilgi olmasına rağmen ABD kamuoyunun savaş iradesini kırarak stratejik zafere dönüştü.

Sinn Féin'in 1918 seçimlerindeki ezici zaferi ve Dáil Éireann'ın paralel devlet aygıtı kurması, IRA daha tek kurşun atmadan Britanya'nın siyasi meşruiyetini İrlanda'da çökertti — bu Sun Tzu'nun 'savaşmadan üstünlük' prensibinin modern uygulamasıdır.

Kuzey Vietnam siklet merkezini doğru tespit etti: ABD'nin ulusal iradesi. ABD ise düşmanın siklet merkezini (halk desteği ve siyasi kararlılık) hiçbir zaman doğru okuyamadı, kuvvetlerini yanlış hedeflere yığdı.

Britanya'nın siklet merkezini doğru tespit eden taraf IRA oldu: askeri kuvvet değil, Londra kamuoyu ve istihbarat ağı. Britanya ise IRA'nın siklet merkezini (sivil destek tabanı) hedef almaya çalıştı ancak Tans'ın orantısız şiddetiyle bu zemini kendi eliyle yok etti.