Wagram Muharebesi vs Beşinci Koalisyon Savaşı

Napolyon, ilk günkü başarısız cephe taarruzunun ardından ikinci gün planını esneterek kanat manevrası ve topçu baskısına geçmiş; Avusturyalılar ise statik savunma planına bağlı kalarak çöken kanatlara zamanında müdahale edememiştir. Bu doktrinel esneklik savaşın kaderini tayin etmiştir.

Napolyon Aspern-Essling yenilgisinden sonra altı haftada doktrinini revize ederek köprü mühendisliği ve topçu yığınağını yeniden tasarladı; bu asimetrik esneklik Wagram'ı kazandırdı. Karl ise statik savunma refleksinden manevra savaşına geçişi tam başaramadı.

Fransız grand bataryası, yaklaşık 100 topun yoğun ateşiyle Avusturya merkez ve sağ kanadında şok etkisi yaratmış, piyade-süvari koordineli son taarruz düşmanın muharebe düzenini bozmuştur. Avusturya topçusu mukabele etmiş ancak sayıca ve kalite açısından yetersiz kalmıştır.

Wagram'da Lauriston komutasındaki 100+ toplu büyük Fransız bataryası, Avusturya merkezini ateş gücüyle eritti ve Macdonald'ın derinlik kolonuyla senkronize edildi. Avusturya topçusu nicel olarak rekabetçi olsa da konsantre kullanım doktrininden yoksundu.

Wagram platosu ve Marchfeld ovası, geniş süvari ve topçu kullanımına imkân tanımış; yaz mevsiminin kuru havası manevraları kolaylaştırmış ancak toz bulutları görüşü zaman zaman kısıtlamıştır. Russbach nehri ve yüksek sırtlar Avusturya savunmasının belkemiğini oluşturmuştur.

Tuna nehri ve mevsimsel taşkınlar Aspern-Essling'de Fransız köprülerini parçalayarak Napolyon'a ilk büyük yenilgisini yaşattı; Wagram'da ise Marchfeld ovasının topçu uygun açıklığı Fransız ateş gücünün belirleyici hale gelmesini sağladı.

Napolyon'un gece baskını ve Tuna geçişindeki sürpriz başarılı olsa da, Avusturyalılar asıl saldırı bölgesini sezmiş; büyük bir harp hilesi veya aldatma yapılmamıştır. Aksine, Fransızlar dost ateşiyle kendi birliklerini yanıltmıştır.

Napolyon, Lobau adasına ikinci Tuna geçişini hazırlarken çoklu sahte köprü aldatmacasıyla Karl'ı geçiş noktası konusunda yanılttı. Avusturya istihbaratı bu aldatmayı geç çözdü ve Wagram'da sol kanat Fransız geçişine hazırlıksız yakalandı.

Fransızlar, Avusturya ordusunun genel mevzilenmesini ve zayıf noktalarını doğru analiz etmiş, özellikle Davout'nun taarruz bölgesindeki istihbarat başarılı olmuştur. Avusturya ise Fransız kuvvet dağılımını ve ana darbe yönünü ancak temas anında kavrayabilmiştir.

Fransız süvari keşfi ve Bavyera'daki yerel istihbarat ağı, Avusturya'nın hareketlerini sürekli izledi; Karl, Napolyon'un Landshut manevrasını ancak gerçekleştikten sonra fark etti ve bu asimetri Eckmühl'ün kaderini belirledi.

Napolyon, Tuna'yı başarıyla geçtikten sonra Masséna ve Davout kolordularıyla iç hat manevrası yaparak Avusturya kanatlarını tehdit etmiş; özellikle ikinci gün Masséna'nın süratli intikali, sol kanadın çöküşünü önlemiştir. Avusturyalılar çift kuşatma girişiminde yavaş kalmıştır.

Napolyon iç hatlar avantajını Landshut Manevrası'nda klasik tarzıyla uyguladı; kor sistemiyle dağınık ilerleyen Avusturya kollarını tek tek yendi. Karl ise dış hatlarda kalıp birliklerini yoğunlaştıramadı ve manevra inisiyatifini hiçbir aşamada kalıcı olarak ele geçiremedi.

Aspern-Essling'in intikamını almak isteyen Fransız birliklerinin yüksek morali, dost ateşi paniğine rağmen sürdü. Avusturya ordusunda ise ilk günün başarısı morali yükseltmiş ancak topçu ateşi altında yeni askerlerin disiplini sarsılmıştır. Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramı Avusturya kanatlarındaki koordinasyonsuzlukta tezahür etmiştir.

Aspern-Essling'deki Avusturya zaferi koalisyon moralini tavan yaptırdı ve Avrupa'da Napolyon'un yenilebileceği inancını uyandırdı. Ancak Wagram sonrası Karl'ın çekilmesi ve Schönbrunn'un sertliği Avusturya iradesini kırarak Clausewitzyen sürtüşmeyi Fransa lehine çözdü.

Yıpratma Savaşı

İmha Muharebesi — Napolyon Avusturya ana ordusunu Wagram'da imha ederek siyasi kapitülasyonu zorlamayı hedefledi, ancak Karl'ın düzenli geri çekilişi imha hedefini kısmen baltaladı.

Napolyon, Aspern-Essling sonrası hızlı hazırlık ve diplomatik baskıyla Avusturya'nın müttefik bulmasını engellemiş, Viyana'nın işgali ise psikolojik üstünlük sağlamıştır. Yine de Avusturya ordusunu savaşmadan teslim almaya yetmemiştir.

Napolyon, Prusya'yı diplomatik baskıyla tarafsızlığa zorlayarak savaş başlamadan Avusturya'nın umduğu kuzey cephesini etkisiz hale getirdi. Avusturya ise İngiltere'nin Walcheren çıkarmasının zamanlamasını koordine edemeyerek koalisyon sinerjisini kaybetti.

Napolyon, sıklet merkezini (Schwerpunkt) ikinci gün Davout'nun sağdan kuşatıcı taarruzu ve merkez büyük bataryası ile Avusturya sol kanadı ve merkezine tevcih etmiş; Arşidük Karl ise kuvvetlerini geniş bir cepheye eşit dağıtarak yoğunluk oluşturamamıştır.

Napolyon, Schwerpunkt'ı Arşidük Karl'ın ana ordusu olarak doğru belirledi ve Tuna ekseninde yoğunlaştı; Karl ise sıklet merkezini Bavyera'daki Fransız dağınıklığı yerine sembolik hedeflere yaymakla hata yaparak vurucu gücünü dağıttı.