Yarımada Savaşı vs Yarımada Savaşı (İber Yarımadası Harekâtı)

Gerilla taktikleri, konvansiyonel Fransız doktrinini işlevsiz bırakmış; Wellington ise Portekiz ve İspanyol düzensiz kuvvetleriyle entegre bir asimetrik strateji benimseyerek hem meydan muharebesi hem yıpratma savaşını eşzamanlı yürütebilmiştir.

Wellington düzenli ordu, gerilla ve müttefik kuvvetleri tek bir asimetrik doktrinde birleştirebildi; Fransızlar ise klasik Napolyon doktrinini İber arazisine adapte edemedi ve statik kaldı.

Fransız topçusu ve ağır süvari hücumları Fuentes de Oñoro ve Albuera gibi muharebelerde etkili olsa da İngiliz hat piyadesinin disiplinli yaylım ateşi ve Wellington'un ters yamaç taktiği Fransız şok taarruzlarını sık sık kırmış; koordineli ateş gücü manevraya üstün gelmiştir.

İngiliz topçusu ve Baker tüfeklerinin senkronize ateş gücü, sıra taktiğiyle birleşerek Fransız kolonlarına psikolojik şok uyguladı; özellikle Bussaco ve Albuera bu doktrinin tescilidir.

İber Yarımadası'nın engebeli arazisi, dar geçitler ve aşırı sıcak/soğuk mevsimler Fransızların manevra kabiliyetini kısıtlamış; gerillaların dağlık bölgelerde barınmasına imkân tanımıştır. Wellington, Bussaco Sırtı ve Torres Vedras gibi coğrafi avantajları ustalıkla kullanmıştır.

İber'in dağlık, kurak ve fakir arazisi büyük Fransız ordusunu beslemekten aciz kaldı; Wellington bu coğrafyayı bir tuzak haritası gibi kullanarak Fransızları yıprattı.

Wellington, Salamanca'da Marmont'u yanıltıcı manevralarla tuzağa çekmiş; gerillaların yarattığı kaos ortamı Fransızların muhabere ve keşif kabiliyetini felç etmiştir. Fransız tarafı ise düzenli istihbarat akışı sağlayamadığı için sürekli baskın yemiştir.

Torres Vedras hatlarının inşası 1809-1810 boyunca gizlilik içinde yürütüldü; Masséna hattın varlığını ancak karşısında bulduğunda öğrendi — bu klasik bir stratejik aldatma başarısıdır.

İspanyol halkının oluşturduğu informel ağ, Fransız kuvvetlerinin her hareketini Wellington'a ulaştırmış; Bussaco ve Salamanca gibi muharebelerde istihbarat avantajı belirleyici olmuştur. Fransızlar ise 'dost' addedilen bölgelerde bile sürekli teyakkuzda kalmak zorunda kalmıştır.

Wellington'un istihbarat zinciri (Scovell'in deşifre ekibi, gerilla muhbirler) Fransız şifreli mesajlarını sistematik çözüyordu; Fransız komuta heyeti adeta görme duyusunu kaybetmişti.

Wellington, iç hat avantajını Portekiz-İspanya sınırında başarıyla uygulamış; kendi birliklerini hızlıca kritik noktalara kaydırarak Fransız ordularını ayrı ayrı yenmiştir. Fransızlar ise dış hatlarda yayılmış, takviye ve ikmal için uzun ve güvensiz yollara bağımlı kalmıştır.

Wellington'un Salamanca'daki dahiyane yan manevrası ve Vitoria'daki dört kollu eş zamanlı taarruzu, koalisyonun manevra üstünlüğünü tescilledi; Fransız corps sistemi ise iç hatlarda koordine olamadı.

İspanyol halkının yabancı işgale karşı dini ve milli motivasyonla yürüttüğü amansız direniş Fransız askerleri üzerinde sürekli bir psikolojik baskı yaratmış; Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramına uygun olarak her köy bir cephe haline gelmiştir. Wellington'un birliklerinde ise Portekiz ve İspanyol bağımsızlığı için savaşma motivasyonu yüksektir.

İspanyol halkı 'Dos de Mayo' isyanı sonrası topyekun direniş psikolojisine girdi; Fransız askerleri ise her köyde pusu beklerken moral çöküşü yaşadı.

Yıpratma Savaşı

Yıpratma Savaşı — Düşmanın iradesini ve kaynaklarını uzun vadeli kayıp verme yoluyla tüketme stratejisi esas alındı.

Wellington, Torres Vedras tahkimatıyla Fransız ordusunu açlığa ve moral çöküntüsüne mahkûm ederek büyük bir meydan muharebesi yapmadan Massena'yı geri çekilmeye zorlamış; Sun Tzu'nun 'savaşmadan kazanma' ilkesinin Batı'daki parlak bir örneğidir.

İspanyol halk direnişi ve Kilise'nin işgal karşıtı propagandası, Fransızları toplumsal meşruiyet zemininde daha muharebe başlamadan yendi; Joseph Bonaparte hiçbir zaman tahta tutunamadı.

Napolyon, İspanya'daki sıklet merkezini stratejik düzeyde doğru tespit edememiş; asıl gayretini Rusya'ya kaydırmıştır. Wellington ise Fransızların zayıf karnının ikmal hatları ve dağınık konuşlanma olduğunu görerek operatif darbelerini bu noktalara yoğunlaştırmıştır.

Wellington Schwerpunkt'ı doğru tespit etti: Fransız ikmal hatları. Napolyon ise Schwerpunkt'ı yanlış belirleyip Orta Avrupa'ya odaklandı, İber'i ikincil cephe sandı.