Sanherib'in Elam Seferi ve İntikam Harekâtı vs Birinci Babil Seferi

Asur ordusu, amfibi harekâttan kuşatma harbine, meydan muharebesinden dağ harekâtına kadar farklı savaş türlerine esneklikle adapte olurken; Elam-Babil kuvvetleri statik savunma ve gerilla taktiklerine sıkışmış, inisiyatifi ele alamamıştır.

Sennacherib'in, ilk başarısız taarruzdan sonra hızla düşmanın bölünmüş konuşlanmasını hedef alan bir stratejiye geçmesi, yüksek doktrinel esnekliğin göstergesidir. Koalisyon ise statik bir savunma planına saplanmış, Asur'un manevra kabiliyetine cevap verememiştir. Sennacherib'in savaş sonrası yerel bir kukla kral ataması da stratejik esnekliğin operasyonel doktrine yansımasıdır; geleneksel doğrudan ilhak modelini terk edip dolaylı yönetim denemiştir.

Asur savaş arabaları, okçu birlikleri ve kuşatma kulelerinin senkronize kullanımı, Nippur'da koalisyon hatlarını kırmış; amfibi çıkarma ise düşman üzerinde stratejik şok yaratmıştır. Elam-Babil ordusu bu tür bir ateş gücüne ve mobiliteye sahip değildir.

Asur ordusunun sahip olduğu savaş arabaları ve ağır piyadeleri, koordineli bir şok dalgasıyla Kutha ve Kish'teki düşman hatlarını paramparça etmiştir. Özellikle Kutha'da elde edilen hızlı imha, Kish'teki koalisyon kuvvetleri üzerinde psikolojik bir çöküşe neden olarak kaçışlarını hızlandırmıştır. Asur kuşatma kuleleri ve mühendis birlikleri Babil surlarının savaşılmadan teslim edilmesinde ateş gücünden çok psikolojik şok unsuru olarak işlev görmüştür.

Basra Körfezi'ndeki fırtına, Asur kampını su altında bırakarak ilerlemeyi geciktirmiş; Elam'ın dağlık arazisi ve bataklıkları savunmaya avantaj sağlamıştır. Ancak Asur ordusu, nehirleri ve kanalları ulaşım için kullanarak coğrafyayı müttefikine dönüştürmeyi başarmıştır.

Mezopotamya'nın düz ovaları Asur savaş arabaları ve organize piyadeleri için ideal arazi sunmuş, koalisyonun engebeli Elam sınırından faydalanmasını engellemiştir. Mevsimsel olarak ilkbahar-yaz dönemi operasyonlar için uygun koşullar sağlamış, nehir geçişleri Asur mühendisliği tarafından kolayca aşılmıştır. Babil'in kuzeydeki açık arazide savunulması mümkün olmamış, şehir ancak surlarına güvenebilmiştir.

Asur istihbaratı, Elam sarayındaki darbe girişimlerini (Hallutash-Inshushinak'ın devrilmesi) kendi lehine kullanmış; Sanherib'in ana ordudan ayrılıp takviye getirmesi bir aldatma stratejisi olarak değerlendirilebilir. Koalisyon tarafı herhangi bir harp hilesi sergileyememiştir.

Belirgin bir harp hilesi kaydı yoktur; ancak Sennacherib'in Babil üzerine yürümeden önce Tabal seferini tamamlaması ve düşmanı birkaç ay boyunca hazırlıksız yakalaması stratejik bir aldatmaca unsuru taşır. Koalisyon Asur'un iki cephede birden savaşmayacağını düşünerek rehavete kapılmıştır. Bu, Sun Tzu'nun 'düşmanı hazırlıksız yakala' doktrininin bir uygulamasıdır.

Asur sarayı, Babil ve Elam'daki siyasi gelişmeler hakkında sürekli istihbarat akışına sahipken, özellikle Marduk-apla-iddina'nın ölümü ve Hallutash-Inshushinak'ın ani saldırısı gibi olaylarda Asur'un anlık istihbarat zafiyeti görülmüştür. Buna rağmen genel bilgi asimetrisi Asur lehinedir.

Asur istihbaratı Marduk-apla-iddina'nın Babil'deki iç karışıklıktan yararlanarak tahtı ele geçirdiğini ve Elam ile ittifak kurduğunu zamanında tespit etmiştir. Ancak ilk taarruzun başarısızlığı, koalisyonun sahadaki gerçek kuvvet büyüklüğü konusunda asimetrik bilgiye sahip olduğunu gösterir. Buna rağmen Sennacherib yeniden keşif yaparak düşmanın muharebe düzenini çözmeyi başarmıştır.

Asur ordusu, Fırat ve Dicle üzerinden amfibi çıkarma ile düşmanın savunmasını şaşırtarak dış hatlardan iç hatlara hızlı geçiş yapmış; Nippur Muharebesi'nde kuşatmayı yararak manevra kabiliyetini kanıtlamıştır. Elam-Babil kuvvetleri ise ağır ve koordinasyonsuz kalmıştır.

Sennacherib, Tabal seferi tamamlanana kadar beklemiş, ardından Assur'da topladığı orduyla iç hatlardan süratle güneye inmiştir. Önce Kutha'daki düşman kuvvetini imha edip sonra Kish'teki ana gövdeyi ezmesi, Napolyonvari böl ve yok et taktiğinin antik bir uygulamasıdır. Koalisyon ise kuvvetlerini ayrı garnizonlara dağıtmakla stratejik bir hata yapmış, iç hat manevrasına imkan tanımıştır.

Sanherib'in oğlunun öldürülmesi, Asur ordusunda yüksek intikam duygusu ve sadakat yaratırken, Babil'in kutsal şehirlerinin yağmalanması koalisyon tarafında korku ve moral çöküntüsüne yol açmıştır. Psikolojik üstünlük belirgin biçimde Asur'dadır.

Sennacherib'in şahsen sefere komuta etmesi, ordunun üst komuta heyetine olan güvenini pekiştirmiştir. Önceki kral Sargon II'nin savaşta ölmesi ve vücudunun kaybolması Asur'da derin bir travma yaratmış olsa da Sennacherib hızlı zaferlerle bu moral çöküntüsünü tersine çevirmiştir. Babil tarafında ise Marduk-apla-iddina'nın ilk yenilgide firar etmesi, Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramına mükemmel bir örnektir: birliklerin liderlerine olan güveni yok olmuş, savaşma iradesi kırılmıştır.

İmha Muharebesi

İmha Muharebesi

Sanherib, sefer öncesinde Babil'deki vassal krallar ve Elam sarayındaki hizipleri kullanarak koalisyonun bütünlüğünü zayıflatmaya çalışmış; ancak asıl başarıyı doğrudan askeri harekâtla elde etmiştir. Düşmanı savaşmadan çökertme girişimi sınırlı kalmıştır.

Sennacherib tahta çıkar çıkmaz geleneksel Babil tanrısı Marduk'un elini tutmayı reddederek sembolik bir psikolojik savaş yürüttüyse de bu ters teperek isyanı tetiklemiştir. Asıl savaşmadan kazanma durumu, Babil şehrinin Asur ordusunun ufukta görünmesiyle kapılarını açıp direnişsiz teslim olmasıyla yaşanmıştır. Bu, askeri gücün stratejik bir tehdide dönüşerek şehir halkının moralini çökertmesi örneğidir.

Sanherib, asıl darbeyi Elam kıyılarına amfibi çıkarma ile Keldani lider kadrosunu hedef alarak başlatmış, ardından Babil'deki ayaklanmayı bastırmak için ana kuvvetlerini Nippur'a yönlendirerek Schwerpunkt'ı başarıyla kaydırmıştır. Koalisyon ise sıklet merkezini hiçbir zaman etkin bir noktada toplayamamıştır.

Sınırlı bir sefer olarak görülse de Sennacherib, Schwerpunkt'ı doğru bir şekilde Marduk-apla-iddina'nın ana ordugahı olarak belirlemiştir. İlk başarısız taarruzun ardından düşmanın direniş merkezinin bölünmüş olduğunu görüp darbeyi sırasıyla Kutha ve Kish'e yöneltmiştir. Babil şehrinin ele geçirilmesi ise fiili direnişin yok edilmesinin bir sonucu olmuştur.