1941 Sırbistan Ayaklanması vs İkinci Dünya Savaşı

Partizanlar başlangıçta statik bölge savunmasına (Užice Cumhuriyeti) saplandı, bu gerilla doktrinine aykırıydı. Yenilgi sonrası Tito asimetrik esnekliğe döndü ve Bosna dağlarında klasik mobil gerilla harbine geçerek doktrinini yeniden kalibre etti; bu kurmay ders 1942-45 başarısının temelidir.

Müttefikler amfibi çıkarma, stratejik bombardıman ve ada atlama doktrinlerini paralel geliştirerek asimetrik esneklik sergiledi; Wehrmacht 1943 sonrası statik Festung Europa savunmasına hapsedilerek doktrinsel kilitlendi.

Alman Stuka dalış bombardımanları, 10.5 cm howitzerler ve Panzer desteği Užice savunmasında psikolojik çöküşü tetikledi. Ateş üstünlüğü manevrayla senkronize kullanıldı; direnişin hafif silahları bu şok etkisini karşılayamadı.

Stuka sirenleri ve V-2 balistik füzeleri psikolojik şok yarattı; ancak Müttefiklerin stratejik bombardıman kampanyası (Dresden, Tokyo) ve Hiroşima-Nagasaki atom saldırıları mutlak şok etkisinin doruk noktasını oluşturdu.

Batı Sırbistan'ın dağları ve ormanları direnişin müttefikiydi; ancak Aralık 1941'in sert kışı, ikmalsiz Partizan kuvvetlerini Zlatibor üzerinden Sancak'a çekilmeye zorladı. Doğa, her iki tarafı da farklı fazlarda cezalandırdı.

Rus kışı Wehrmacht'ın Tayfun Harekâtı'nı dondurdu; Pasifik'in uçsuz mesafeleri Japon donanmasını yıpratırken, Ardennes ormanı 1940'ta Alman zırhlısı lehine, 1944'te aleyhine işledi.

Tito küçük birliklerle Alman kolonlarını pusuya düşürme taktiğinde başarılıydı; ancak Abwehr ve Gestapo'nun Nedić polisiyle ortak operasyonları Partizan hücrelerini sızarak çökertti. İstihbarat üstünlüğü zamanla Mihver lehine döndü.

Operasyon Fortitude ile Pas-de-Calais aldatması, Operasyon Mincemeat ile Sicilya örtmesi klasik harp hilesi şaheserleridir; Mihver bu ölçekte koordineli aldatma operasyonu icra edemedi.

Sun Tzu prensibi gereği Tito düşmanını iyi tanıdı ama kendi zayıflığını — Mihver'in imha kapasitesini — başlangıçta hafife aldı. Partizanların erken dönem meydan muharebesine girme hatası, gerilla doktrininden sapmanın bedelini ağır ödetti.

Bletchley Park ve Station HYPO'nun kod kırma başarıları, Midway'den Normandiya aldatmasına (Fortitude) kadar her stratejik dönüm noktasında Müttefik lehine bilgi asimetrisi yarattı.

Almanlar mekanize kolordu hareketliliğiyle Užice Cumhuriyeti'ni çembere aldı; 342. Piyade Tümeni ve 113. Tümen koordineli kuşatma manevrasıyla direniş cebini daralttı. Partizanlar Sancak ve Bosna yönünde hayatta kalma manevrası yaptı.

Wehrmacht Blitzkrieg ile iç hatları etkin kullanarak Fransa'yı 6 haftada çökertti; ancak Sovyet Derin Muharebe doktrini (Glubokaya Operatsiya) ve Patton'un 3. Ordu manevraları 1944-45'te Alman iç hatlarını parçaladı.

Partizan moralı ideolojik kararlılık ve faşizme karşı halk savaşı söylemiyle yüksekti. Ancak Kragujevac katliamı sonrası yaşanan travma ve Çetnik-Partizan iç çatışması, direniş iradesinde Clausewitz'in 'sürtüşme' kavramını doğrudan ete kemiğe büründürdü.

Stalingrad'daki Sovyet 'Bir adım geri yok' emri ve Churchill'in Britanya Muharebesi hitabı Müttefik iradesini çelikleştirirken; Japon Bushido kodu ve Alman Endsieg propagandası nihai yenilgiyi geciktirmekten öteye geçemedi.

Yıpratma Savaşı — Direnişçiler meydan muharebesinde yenilse de Wehrmacht'ı Doğu Cephesi'nden çekilen tümenlerle Balkanlar'a bağlayarak uzun vadeli stratejik yıpratma başlattı.

İmha Muharebesi — Müttefikler Casablanca Konferansı'nda ilan edilen 'koşulsuz teslim' doktriniyle Mihver rejimlerinin topyekun yok edilmesini stratejik hedef olarak belirledi.

Almanlar; Kragujevac (21 Ekim) ve Kraljevo katliamlarıyla direnişin halk desteğini kesmek için dehşet stratejisi uyguladı. Bu, askeri anlamda savaşmadan değil, terörle bastırma doktriniydi ve kısa vadede direnişin sivil altyapısını çökertti.

Müttefikler ekonomik ablukayla Mihver'in stratejik hammadde tedarikini muharebe öncesi boğdu; Pearl Harbor baskını ise Japonya'nın kendi ittifakını diplomatik olarak izole eden bir hata oldu.

Alman komuta heyeti direnişin Schwerpunkt'ını doğru tespit etti: Užice cephane fabrikası ve Partizan Yüksek Karargahı. Bu noktanın imhası operasyonel hedef olarak seçildi ve başarıyla uygulandı. Direniş ise birden fazla ayaklanma merkezi arasında kuvvetini dağıttı.

Mihver Schwerpunkt'ı Hitler'in iradesi ve Wehrmacht zırhlı kuvvetleri etrafında toplanmıştı; Müttefikler bu merkezi Normandiya + Bagration çift cepheli darbesiyle parçaladı. Japon Schwerpunkt'ı ise Kidō Butai uçak gemisi filosuydu ve Midway'de imha edildi.